آغاز درگیری‌های مسلحانه میان سپاه پاسداران و یگان‌های ارتش در اصفهان و کرمانشاه

بحران سیاسی و امنیتی در ایران با آغاز درگیری‌های مسلحانه میان نیروهای سپاه پاسداران و یگان‌هایی از ارتش رسمی کشور (آجا) وارد مرحله‌ای بی‌سابقه و خطرناک شده است. گزارش‌های متعددی از وقوع تبادل آتش سنگین و شنیده شدن صدای انفجار در اطراف پایگاه‌های نظامی در شهرهای اصفهان و کرمانشاه مخابره شده است [1][5]. این درگیری‌ها پس از آن آغاز شد که یگان‌های ویژه سپاه تلاش کردند تا با ورود به پادگان‌های ارتش، دستور اخیر مبنی بر خلع سلاح و واگذاری کنترل زاغه‌های مهمات را اجرایی کنند [2].[1][2][5]

کانون اصلی این درگیری‌ها، پایگاه هوانیروز (هواپیمایی نیروی زمینی ارتش) در اصفهان گزارش شده است. به گفته منابع مطلع، فرماندهان این پایگاه از پذیرش نیروهای سپاه امتناع کرده و با مسدود کردن مسیرهای ورودی، در حالت آماده‌باش رزمی قرار گرفتند [4]. با اصرار نیروهای سپاه برای ورود به پادگان، تبادل آتش میان دو طرف آغاز شد که به گفته شاهدان عینی، چندین ساعت به طول انجامیده و ستون‌های دود از کیلومترها دورتر قابل مشاهده بوده است [1][4].[1][4]

همزمان در غرب کشور و در استان کرمانشاه، یگان‌های مرزی و زرهی ارتش نیز در برابر تلاش ماموران اطلاعات سپاه برای بازداشت چند تن از فرماندهان ارشد خود مقاومت کردند [6]. این مقاومت به سرعت به یک درگیری مسلحانه تبدیل شد. تصاویر ماهواره‌ای منتشر شده توسط رسانه‌های بین‌المللی، استقرار تانک‌ها و خودروهای زرهی ارتش را در اطراف پادگان‌های کرمانشاه و مسدود شدن جاده‌های مواصلاتی توسط نیروهای نظامی نشان می‌دهد [2][6].[2][6]

رسانه‌های حکومتی و نزدیک به سپاه پاسداران، روایت کاملاً متفاوتی از این رویدادها ارائه داده‌اند. خبرگزاری فارس در گزارشی فوری اعلام کرد که نیروهای ویژه سپاه موفق شده‌اند «توطئه گروهی از عوامل نفوذی و فریب‌خورده» را در یکی از پادگان‌های اصفهان خنثی کنند [3]. این رسانه مدعی شد که درگیری‌ها محدود بوده و اوضاع اکنون به طور کامل تحت کنترل «فرماندهی عالی امنیت» قرار دارد، بدون آنکه به مقاومت سازمان‌یافته ارتش اشاره‌ای بکند [3].[3]

با این حال، شبکه‌های خبری خارج از کشور و منابع اپوزیسیون، ابعاد این درگیری‌ها را بسیار گسترده‌تر توصیف می‌کنند. ایران اینترنشنال و بی‌بی‌سی فارسی با استناد به منابع محلی گزارش داده‌اند که ده‌ها نفر از هر دو طرف کشته یا زخمی شده‌اند و برخی از واحدهای نیروی انتظامی (پلیس) محلی نیز از مداخله به نفع سپاه خودداری کرده و در مواردی به نیروهای ارتش پیوسته‌اند [4][6]. قطع کامل اینترنت در این دو استان، تایید مستقل آمار تلفات را غیرممکن کرده است.[4][6]

این شکاف نظامی، نتیجه مستقیم تغییرات سریع و رادیکال در ساختار قدرت پس از روی کار آمدن مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید است. واگذاری اختیارات مطلق اجرایی به سپاه پاسداران، تعلیق مجلس و در نهایت تلاش برای خلع سلاح ارتش به بهانه «حفظ امنیت ملی در شرایط فوق‌العاده»، نارضایتی‌های انباشته در میان بدنه و فرماندهان ارتش را به نقطه جوش رساند [2]. ارتش ایران که همواره خود را مدافع مرزها و مردم می‌داند، اکنون در دوراهی تسلیم در برابر سپاه یا مقاومت مسلحانه قرار گرفته است.[2]

واکنش‌های بین‌المللی به این تحولات آمیخته با نگرانی شدید است. مقامات ایالات متحده و اتحادیه اروپا اعلام کرده‌اند که تحولات نظامی ایران را از نزدیک و با دقت رصد می‌کنند [1]. نگرانی عمده در پایتخت‌های غربی، خطر از دست رفتن کنترل بر تاسیسات هسته‌ای و موشکی ایران در صورت گسترش درگیری‌های داخلی میان نیروهای مسلح است [2][5].[1][2][5]

در سطح خیابان‌ها، این درگیری‌های نظامی موج جدیدی از وحشت و در عین حال امید را در میان معترضان و اعتصاب‌کنندگان ایجاد کرده است. در اصفهان، شهروندان به دستور مقامات محلی در خانه‌های خود پناه گرفته‌اند، در حالی که در سایر شهرهای بزرگ، اخبار مقاومت ارتش باعث تقویت روحیه اعتصاب‌کنندگان سراسری شده است [4]. اقتصاد فلج شده ایران که پیش از این با سقوط تاریخی ریال مواجه بود، اکنون در سایه سایه جنگ داخلی در وضعیت کما فرو رفته است.[4]

پرسش کلیدی در روزهای آینده این است که آیا این مقاومت به سایر پایگاه‌های بزرگ ارتش در تهران، تبریز و مشهد نیز سرایت خواهد کرد یا سپاه پاسداران با استفاده از برتری تجهیزاتی و نیروهای شبه‌نظامی خود، موفق به سرکوب سریع این نافرمانی خواهد شد. آنچه مسلم است، اسطوره یکپارچگی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در هم شکسته و ایران وارد تاریک‌ترین و غیرقابل پیش‌بینی‌ترین فصل از تاریخ معاصر خود شده است [1][2].[1][2]