سقوط اصفهان به دست ائتلاف ارتش و معترضان؛ اعلام موجودیت «ارتش آزاد» و آغاز محاصره توسط سپاه

اصفهان، سومین شهر پرجمعیت ایران، پس از ۷۲ ساعت نبرد خیابانی سنگین به کنترل کامل ائتلافی از یگان‌های زرهی ارتش و شهروندان مسلح درآمده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای سپاه پاسداران و یگان‌های ویژه پس از تحمل تلفات سنگین و از دست دادن چندین پایگاه کلیدی، مجبور به عقب‌نشینی به پادگان‌های خارج از شهر شده‌اند.[1][2]

صبح امروز، گروهی از فرماندهان ارشد یگان‌های مستقر در استان اصفهان، از جمله فرماندهان لشکر زرهی و پایگاه هشتم شکاری، با انتشار یک پیام ویدیویی مشترک تشکیل «ارتش آزاد ایران» را اعلام کردند. آن‌ها هدف خود را «دفاع از جان شهروندان در برابر سرکوب کور» و «مقاومت در برابر خلع سلاح غیرقانونی ارتش» عنوان کرده‌اند.[2][4]

در تصاویر منتشر شده از میدان نقش جهان، ده‌ها تانک و خودروی زرهی با پرچم‌های بدون نشان جمهوری اسلامی دیده می‌شوند که توسط هزاران نفر از مردم محلی احاطه شده‌اند. پیوستن نیروی هوایی و پدافند مستقر در اصفهان به نیروهای شورشی، کفه ترازوی قدرت را در این منطقه به شدت تغییر داده و مانع از حملات هوایی موثر سپاه در ساعات اولیه شده است.[1][4]

واکنش حکومت مرکزی به رهبری مجتبی خامنه‌ای به این رویداد، سریع و خشن بوده است. «فرماندهی عالی امنیت و اقتصاد» به تمامی نیروهای سپاه در استان‌های تهران، قم و مرکزی دستور داده است تا حلقه محاصره اصفهان را تکمیل کنند. از نیمه‌شب گذشته، جریان آب، برق و شبکه‌های ارتباطی در بخش‌های وسیعی از شهر به طور کامل قطع شده است.[1][6]

رسانه‌های دولتی ایران تسلط ارتش و مردم بر شهر را «گروگان‌گیری دو میلیون شهروند توسط اشرار مسلح و تروریست‌های وابسته به بیگانه» توصیف کرده‌اند. این رسانه‌ها با اعلام ضرب‌الاجل ۴۸ ساعته، هشدار داده‌اند که عملیات «پاکسازی نهایی» به زودی آغاز خواهد شد و از غیرنظامیان خواسته‌اند شهر را ترک کنند.[3][6]

با این حال، خروج از شهر عملاً غیرممکن شده است. جاده‌های اصلی خروجی اصفهان توسط توپخانه سنگین سپاه پاسداران مسدود شده و گزارش‌های متعددی از شلیک به سمت خودروهای در حال حرکت منتشر شده است. سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری نسبت به وقوع یک فاجعه انسانی بی‌سابقه و استفاده از گرسنگی به عنوان سلاح جنگی هشدار داده‌اند.[1][5]

وضعیت بیمارستان‌های اصفهان به شدت بحرانی گزارش شده است. با قطع برق سراسری و کمبود شدید سوخت برای ژنراتورها، کادر درمان برای رسیدگی به صدها مجروح درگیری‌های روزهای اخیر با مشکلات جدی روبه‌رو هستند. ذخایر دارویی، تجهیزات جراحی و بانک خون شهر در حال اتمام است.[2][4]

اهمیت استراتژیک اصفهان فراتر از جمعیت دو میلیونی آن است. این استان میزبان تاسیسات کلیدی هسته‌ای، از جمله سایت فرآوری اورانیوم اصفهان (UCF) و مجتمع غنی‌سازی نطنز در شمال این استان است. اگرچه درگیری‌ها هنوز به این سایت‌های به شدت محافظت‌شده نرسیده، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نسبت به امنیت این مراکز در میانه یک جنگ داخلی ابراز نگرانی عمیق کرده است.[1][5]

سقوط اصفهان موجی از امید و همزمان وحشت را در سراسر ایران ایجاد کرده است. گزارش‌های تایید نشده حاکی از تحرکات مشابه و نافرمانی در پایگاه‌های ارتش در تبریز، شیراز و کرمانشاه است. در پاسخ، سپاه پاسداران تدابیر امنیتی در این شهرها را به بالاترین سطح ممکن افزایش داده و روند خلع سلاح یگان‌های مشکوک ارتش را تسریع کرده است.[2][4][5]

اکنون تمام نگاه‌ها به ساعات آینده دوخته شده است. در حالی که نیروهای «ارتش آزاد» در حال سنگربندی خیابان‌ها، ایجاد موانع ضد تانک و توزیع سلاح میان داوطلبان مردمی هستند، ستون‌های زرهی سپاه در حومه شهر مستقر شده‌اند. کارشناسان نظامی معتقدند نبرد پیش رو برای بازپس‌گیری اصفهان، می‌تواند خونین‌ترین و ویرانگرترین رویارویی نظامی در تاریخ معاصر ایران باشد.[1][2][4]