آغاز نبرد تهران: ورود «ارتش آزاد» به حومه غربی پایتخت و استقرار زرهی سپاه در خیابان‌ها

نبرد سرنوشت‌ساز برای کنترل پایتخت ایران رسماً آغاز شده است. گزارش‌های میدانی و تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که یگان‌های پیشتاز «ارتش آزاد» پس از تثبیت مواضع خود در کرج، خطوط دفاعی سپاه پاسداران در منطقه چیتگر و بزرگراه تهران-کرج را در هم شکسته‌اند. این پیشروی سریع، درگیری‌های مسلحانه را برای نخستین بار در دهه‌های اخیر به داخل مرزهای شهری تهران کشانده است.[1]

در واکنش به این نفوذ بی‌سابقه، فرماندهی کل سپاه پاسداران با اعلام بالاترین سطح هشدار نظامی، پایتخت را به یک پادگان نظامی تمام‌عیار تبدیل کرده است. صدها دستگاه تانک، نفربر زرهی و هزاران نیروی ویژه یگان ویژه و شبه‌نظامیان وفادار در میادین اصلی تهران از جمله میدان آزادی، میدان انقلاب و خیابان‌های منتهی به مجموعه پاستور مستقر شده‌اند تا از هسته مرکزی قدرت محافظت کنند.[5]

رسانه‌های دولتی ایران تلاش می‌کنند وضعیت را تحت کنترل نشان دهند. خبرگزاری ایرنا و خبرگزاری فارس با انتشار بیانیه‌هایی از سوی قرارگاه ثارالله، ادعا کرده‌اند که نیروهای امنیتی موفق به دفع «حملات تروریستی کور» در حومه غربی شده و تلفات سنگینی به مهاجمان وارد کرده‌اند. این رسانه‌ها تاکید دارند که آرامش در پایتخت برقرار است و هرگونه تجمع با برخورد قاطع روبرو خواهد شد.[2][3]

با این حال، شبکه‌های خبری مستقل و ویدیوهای ارسال شده از طریق اینترنت ماهواره‌ای، روایتی کاملاً متفاوت و ملتهب را به تصویر می‌کشند. به گزارش بی‌بی‌سی فارسی و ایران اینترنشنال، درگیری‌های شدید شهری به شهرک اکباتان، تهرانسر و محله‌های غربی کشیده شده است. صدای رگبار مسلسل و انفجارهای پیاپی در سراسر غرب تهران شنیده می‌شود و گزارش‌هایی مبنی بر ترک پست توسط برخی از نیروهای انتظامی محلی منتشر شده است.[4]

وضعیت انسانی در پایتخت به شدت بحرانی گزارش می‌شود. بیش از هشت میلیون شهروند تهرانی در خانه‌های خود محبوس شده‌اند. شبکه‌های توزیع آب و برق در بخش‌های وسیعی از غرب و جنوب تهران بر اثر اصابت خمپاره و درگیری‌ها قطع شده است. فروشگاه‌های مواد غذایی کاملاً خالی شده و مردم در پناهگاه‌ها و زیرزمین‌ها پناه گرفته‌اند.[1]

بیمارستان‌های پایتخت که پیش از این نیز به دلیل تحریم‌های داخلی و اعتصابات با کمبود شدید دارو و تجهیزات مواجه بودند، اکنون با موجی از مجروحان غیرنظامی و نظامی روبرو هستند. پزشکان بدون مرز هشدار داده‌اند که ظرفیت پذیرش در بیمارستان‌های غرب تهران تکمیل شده و بسیاری از مجروحان در راهروها رها شده‌اند.[6]

در آسمان تهران نیز وضعیت به شدت ملتهب است. جنگنده‌های پایگاه‌های شکاری که پیشتر به ارتش آزاد پیوسته‌اند، در ارتفاع پایین بر فراز شهر پرواز می‌کنند. با این حال، به دلیل استقرار متراکم سامانه‌های پدافند هوایی سپاه در مناطق مسکونی، این جنگنده‌ها از بمباران مواضع خودداری می‌کنند تا از بروز فاجعه انسانی و تلفات گسترده غیرنظامیان جلوگیری شود.[4][5]

در سطح بین‌المللی، آغاز نبرد تهران موجی از نگرانی‌های عمیق را برانگیخته است. شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام کرده است که امشب برای بررسی بحران انسانی در ایران نشست اضطراری برگزار خواهد کرد. همزمان، کشورهای همسایه نیروهای مرزی خود را در حالت آماده‌باش کامل قرار داده و پروازهای عبوری از حریم هوایی ایران به طور کامل متوقف شده است.[1][6]

رویترز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داده است که چندین سفارتخانه خارجی در تهران در حال اجرای طرح‌های تخلیه اضطراری پرسنل خود با استفاده از بالگرد هستند، چرا که مسیرهای زمینی به سمت فرودگاه بین‌المللی امام خمینی به دلیل درگیری‌های سنگین کاملاً مسدود شده و غیرقابل تردد است.[1]

سرنوشت این نبرد شهری، نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران خواهد بود. کارشناسان نظامی هشدار می‌دهند که با توجه به بافت متراکم شهری تهران، حضور میلیون‌ها غیرنظامی و عزم دو طرف برای پیروزی به هر قیمت، روزهای آینده می‌تواند شاهد یکی از ویرانگرترین و خونین‌ترین درگیری‌های شهری در تاریخ خاورمیانه باشد.[5]