سقوط کرج به دست «ارتش آزاد»؛ سپاه پاسداران تهران را منطقه بسته نظامی اعلام کرد

نیروهای موسوم به «ارتش آزاد» که متشکل از یگان‌های جدا شده ارتش رسمی و نیروهای مردمی مسلح هستند، در یک پیشروی خیره‌کننده موفق شدند کنترل کامل شهر راهبردی کرج در ۴۰ کیلومتری غرب تهران را به دست بگیرند. این رویداد که پس از روزها درگیری سنگین توپخانه‌ای و هوایی رخ داد، مهم‌ترین دستاورد نظامی مخالفان مسلح از آغاز بحران تاکنون به شمار می‌رود. تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد که خودروهای زرهی ارتش با پرچم‌های جدید در میدان‌های اصلی کرج مستقر شده‌اند و هزاران نفر از مردم محلی به استقبال آن‌ها آمده‌اند. سقوط کرج عملاً به معنای شکسته شدن مهم‌ترین سد دفاعی پایتخت در جبهه غربی است.[1][2]

در واکنش به این تحول میدانی سریع، قرارگاه ثارالله سپاه پاسداران که مسئولیت امنیت پایتخت را بر عهده دارد، با انتشار بیانیه‌ای تهران را «منطقه بسته نظامی» اعلام کرد. بر اساس این فرمان، تمامی مبادی ورودی و خروجی شهر با استقرار تانک‌ها و نیروهای ویژه مسدود شده و مقررات منع آمد و شد ۲۴ ساعته به اجرا درآمده است. این اقدام باعث شده تا میلیون‌ها شهروند تهرانی که قصد خروج از شهر و پناه بردن به مناطق امن‌تر را داشتند، در داخل پایتخت گرفتار شوند. شاهدان عینی از ایجاد ایست‌بازرسی‌های متعدد در تمامی تقاطع‌های اصلی شهر خبر می‌دهند.[3][8]

تصاویر ماهواره‌ای که توسط نهادهای اطلاعاتی غربی منتشر شده، نشان‌دهنده فعالیت گسترده یگان‌های مهندسی سپاه برای تبدیل تهران به یک دژ نظامی است. خندق‌های ضد تانک در امتداد بزرگراه‌های متصل‌کننده کرج به تهران، از جمله آزادراه تهران-کرج و جاده مخصوص (بزرگراه لشکری) حفر شده و موانع بتنی عظیم مسیرهای دسترسی را مسدود کرده‌اند. تک‌تیراندازهای سپاه بر فراز ساختمان‌های بلندمرتبه در غرب تهران، از جمله در منطقه ۲۲ و اطراف دریاچه چیتگر، مستقر شده‌اند تا هرگونه تحرک نیروهای مهاجم را خنثی کنند.[4][7]

مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در یک پیام صوتی کوتاه که از شبکه خبر پخش شد، دفاع از تهران را «تکلیف شرعی و ناموسی» خواند. او با اعلام اینکه دشمنان قصد نابودی کامل ایران را دارند، دستور داد تا نیروهای ویژه نیروی قدس و همچنین لشکرهای فاطمیون و زینبیون که پیش از این تنها در عملیات‌های برون‌مرزی در سوریه و عراق استفاده می‌شدند، برای جنگ شهری در خیابان‌های تهران مستقر شوند. این تصمیم نشان‌دهنده بی‌اعتمادی فزاینده هسته مرکزی قدرت به نیروهای انتظامی و یگان‌های عادی سپاه در داخل کشور است.[3][5]

گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که سقوط کرج تا حد زیادی به دلیل تسلیم شدن و پیوستن لشکر ۱۰ سیدالشهدا سپاه پاسداران به نیروهای ارتش آزاد تسریع شده است. منابع مطلع می‌گویند که فرماندهان این لشکر از شلیک به سوی یگان‌های زرهی ارتش و مردم عادی امتناع کرده و پس از یک درگیری داخلی کوتاه با نیروهای تندروتر، پادگان‌ها و زاغه‌های مهمات خود را در اختیار ارتش آزاد قرار دادند. این بزرگترین شکاف تأیید شده در بدنه عملیاتی سپاه پاسداران از زمان آغاز درگیری‌ها محسوب می‌شود و ضربه روانی سنگینی به مدافعان پایتخت وارد کرده است.[2][6]

با وجود ایجاد خطوط دفاعی، درگیری‌های پراکنده هم‌اکنون به حومه غربی تهران از جمله شهر قدس، شهریار و ملارد کشیده شده است. ساکنان این مناطق از شنیده شدن صدای مداوم تبادل آتش سنگین، انفجار گلوله‌های توپ و پرواز بی‌وقفه پهپادهای شناسایی و رزمی در ارتفاع پایین خبر می‌دهند. ارتش آزاد با استفاده از برتری هوایی نسبی که پس از پیوستن پایگاه‌های شکاری به دست آورده، مواضع توپخانه‌ای سپاه در کوه‌های اطراف تهران را هدف قرار می‌دهد تا راه را برای پیشروی ستون‌های زرهی خود هموار کند.[1][7]

وضعیت انسانی در داخل تهران با سرعت نگران‌کننده‌ای در حال وخامت است. با قطع شدن خطوط مواصلاتی و هجوم وحشت‌زده مردم برای خرید مایحتاج، قفسه فروشگاه‌ها کاملاً خالی شده و کمبود شدید مواد غذایی و دارویی احساس می‌شود. همزمان، قطعی‌های مکرر آب و برق که ناشی از آسیب دیدن زیرساخت‌ها در جریان حملات روزهای گذشته است، زندگی را برای ۱۵ میلیون ساکن این کلان‌شهر فلج کرده است. بیمارستان‌های تهران که مملو از مجروحان درگیری‌های قبلی هستند، با کمبود خون و تجهیزات اولیه جراحی مواجه‌اند.[7][8]

جامعه جهانی با نگرانی عمیق به تحولات ساعات اخیر چشم دوخته است. شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است امشب یک نشست اضطراری برای بررسی «خطر قریب‌الوقوع وقوع حمام خون در تهران» برگزار کند. کشورهای همسایه از جمله ترکیه و عراق، نیروهای نظامی خود را در مرزها به حالت آماده‌باش کامل درآورده‌اند تا با موج احتمالی و بی‌سابقه پناهجویان مقابله کنند. کارشناسان نظامی هشدار می‌دهند که آغاز جنگ شهری در کلان‌شهری با تراکم جمعیتی تهران، می‌تواند به یکی از مرگبارترین نبردهای قرن بیست و یکم تبدیل شود.[4][9]

در همین حال، فرماندهی مشترک ارتش آزاد با انتشار یک ضرب‌الاجل ۴۸ ساعته، از تمامی نیروهای مسلح مستقر در تهران خواست تا سلاح‌های خود را زمین گذاشته و زمینه را برای یک انتقال قدرت بدون خونریزی فراهم کنند. در این بیانیه تأکید شده است که با ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز پایتخت و کنترل راداری فرودگاه‌های مهرآباد و امام خمینی، راه فرار برای مقامات ارشد جمهوری اسلامی کاملاً بسته شده است. ارتش آزاد هشدار داده که در صورت عدم تسلیم، عملیات نفوذ به پایتخت از چند محور به صورت همزمان آغاز خواهد شد.[2][10]