سه حیطه یادگیری: چگونه طبقه‌بندی‌های عاطفی کراتول و روانی-حرکتی هارو، هرم شناختی بلوم را کامل می‌کنند

در سال ۱۹۴۸، طی یک جلسه غیررسمی در همایش انجمن روان‌شناسی آمریکا در بوستون، بنجامین بلوم و گروهی از ممتحنان دانشگاهی متوجه شدند که هزاران ساعت را صرف نوشتن سؤالات امتحانی تکراری می‌کنند. آن‌ها به یک سیستم طبقه‌بندی استاندارد نیاز داشتند. همان‌طور که دیوید کراتول بعداً در مجله Theory Into Practice نوشت، آن‌ها به دنبال «چارچوبی برای طبقه‌بندی عباراتی بودند که نشان می‌داد انتظار داریم دانش‌آموزان در نتیجه آموزش چه چیزی را یاد بگیرند.» تا سال ۱۹۵۶، آن‌ها اولین جلد از چیزی را منتشر کردند که به معروف‌ترین چارچوب در آموزش تبدیل شد: طبقه‌بندی اهداف آموزشی.[1][4][6]

با این حال، آن نشریه سال ۱۹۵۶ حاوی یک نکته مهم و اغلب نادیده‌گرفته‌شده بود. کمیته بلوم به صراحت بیان کرد که یادگیری انسان در سه حیطه مجزا رخ می‌دهد: شناختی (دانستن)، عاطفی (احساس کردن) و روانی-حرکتی (انجام دادن). هرم معروف شش‌سطحی که بر تربیت معلم نوین تسلط دارد، تنها حیطه شناختی را پوشش می‌دهد.[2][5]

برای ساختن یک برنامه درسی که واقعاً رفتار را تغییر دهد، طراحان آموزشی باید از هر سه حیطه استفاده کنند. تکیه صرف بر حیطه شناختی، دانش‌آموزی را تربیت می‌کند که می‌تواند یک پروتکل ایمنی را توضیح دهد، اما فاقد هماهنگی فیزیکی برای اجرای آن یا ارزش‌های حرفه‌ای برای اهمیت دادن به آن است.[3][8]

حیطه شناختی که در سال ۲۰۰۱ توسط لورین اندرسون و دیوید کراتول بازنگری شد، همچنان به عنوان پایه و اساس باقی مانده است. این حیطه نحوه پردازش اطلاعات توسط مغز را از حفظ کردن اولیه تا خلق پیچیده دنبال می‌کند.[4]

این حیطه در شش سطح پیش‌رونده عمل می‌کند: به یاد آوردن، فهمیدن، به کار بستن، تحلیل کردن، ارزیابی کردن و خلق کردن. یک دانشجوی پزشکی ابتدا نام استخوان‌ها را به یاد می‌آورد، عملکرد ساختاری آن‌ها را می‌فهمد، آن دانش را برای خواندن عکس رادیولوژی به کار می‌بندد، یک شکستگی پیچیده را تحلیل می‌کند، گزینه‌های درمانی را ارزیابی می‌کند و در نهایت یک برنامه جراحی خلق می‌کند.[2][7]

با این وجود، تسلط شناختی تضمین‌کننده کاربرد آن نیست. در سال ۱۹۶۴، دیوید کراتول که در کمیته اصلی سال ۱۹۵۶ کار کرده بود، دومین کتاب راهنما را با تمرکز کامل بر حیطه عاطفی منتشر کرد.[5]

حیطه عاطفی، درونی‌سازی احساسی را می‌سنجد؛ یعنی اینکه چگونه نگرش‌ها، ارزش‌ها و انگیزه‌های یک یادگیرنده تکامل می‌یابد. این حیطه سخت‌ترین بخش برای سنجش است و به همین دلیل آزمون‌های استاندارد تا حد زیادی آن را نادیده می‌گیرند، اما محرک اصلی تغییر رفتار بلندمدت است.[5][8]

کراتول این حیطه را در پنج سطح ساختار داد: دریافت (تمایل به شنیدن)، واکنش (مشارکت فعال)، ارزش‌گذاری (اهمیت دادن به یک مفهوم)، سازمان‌دهی (حل تعارضات بین ارزش‌های مختلف) و شخصیت‌پذیری (درونی کردن ارزش به طوری که رفتار را کنترل کند).[5]

یک برنامه آموزش امنیت سایبری سازمانی را در نظر بگیرید. هدف شناختی، شناسایی یک ایمیل فیشینگ است. هدف عاطفی این است که کارمند واقعاً آن‌قدر برای امنیت شبکه ارزش قائل شود که به جای پاک کردن ایمیل، آن را گزارش دهد. بدون جزء عاطفی، دانش شناختی بی‌اثر باقی می‌ماند.[3][5]

آخرین بخش این سه‌گانه، حیطه روانی-حرکتی است که کمیته اصلی بلوم هرگز آن را کامل نکرد. تا دهه ۱۹۷۰ طول کشید تا محققانی مانند آنیتا هارو و الیزابت سیمپسون نحوه یادگیری مهارت‌های فیزیکی توسط انسان را مدون کنند.[5][9]

طبقه‌بندی سال ۱۹۷۲ هارو که در مجله Physical Therapy منتشر شد، پیشرفت حرکت فیزیکی را از واکنش‌های غیرارادی تا اقدامات بسیار گویا و خودکار دنبال می‌کند.[9]

هارو شش سطح را تعریف کرد: حرکات بازتابی، حرکات پایه و بنیادین، توانایی‌های ادراکی، توانایی‌های فیزیکی، حرکات مهارتی و ارتباطات غیرکلامی. یک دانشجوی پرستاری که در حال یادگیری خون‌گیری است، از مراحل مکانیکی ناشیانه و آگاهانه به یک حرکت روان و خودکار می‌رسد که نیازی به تفکر آگاهانه ندارد.[5][9]

طراحی آموزشی نوین نیازمند ترسیم اهداف یادگیری در هر سه حیطه به طور همزمان است. یک هدف کامل مشخص می‌کند که یادگیرنده چه چیزی را خواهد دانست (شناختی)، چه کاری را به صورت فیزیکی انجام خواهد داد (روانی-حرکتی) و چه نگرش حرفه‌ای را اتخاذ خواهد کرد (عاطفی).[1][8]

عدم ادغام این حیطه‌ها، «شکاف انتقال» در آموزش نوین را توضیح می‌دهد. وقتی یک برنامه درسی ۹۰ درصد شناختی است، دانش‌آموزان در امتحان نهایی قبول می‌شوند اما در محیط کار، جایی که عملکرد نیازمند اجرای فیزیکی و تاب‌آوری عاطفی است، شکست می‌خورند.[7]

راه‌حل، هم‌راستایی افعال است. طراحان دوره باید افعال مشخص و قابل اندازه‌گیری را برای هر حیطه انتخاب کنند. یک سرفصل درسی باید از دانش‌آموزان بخواهد که یک سناریو را از نظر شناختی «ارزیابی» کنند، روش کار را به صورت فیزیکی «نشان دهند» و از نظر عاطفی از بیمار «حمایت» کنند.[3][8]

کمیته انجمن روان‌شناسی آمریکا در سال ۱۹۵۶ قصد نداشت یادگیری انسان را به یک هرم دانش تقلیل دهد. طبقه‌بندی کامل ایجاب می‌کند که مربیان، ذهن، قلب و دست‌ها را به یک اندازه آموزش دهند.[1][5]