اوکراین بیش از ۱۰ هزار مهمات پرسه‌زن «هورنت» را علیه نیروهای روسیه به کار گرفت

در ۲ سپتامبر ۲۰۲۶، مقامات دفاعی تایید کردند که نیروهای مسلح اوکراین طی سه ماه گذشته بیش از ۱۰ هزار مهمات پرسه‌زن «هورنت» را برای حمله به اهدافی در داخل خاک روسیه به کار گرفته‌اند. حجم عظیم این استقرار، نشان‌دهنده تشدید بنیادین استفاده از هوش مصنوعی برای هدایت نهایی در میدان نبرد است و مقیاس جنگ پهپادی را از حملات تاکتیکی پراکنده، به یک رگبار پیوسته و صنعتی تغییر می‌دهد. کی‌یف با پرتاب هزاران سلاح خودران به آن سوی مرزها، عملاً شبکه‌های پدافند هوایی سنتی را دور زده و با بهره‌گیری از برتری کمی و سرعت هدف‌گیری ماشینی، مواضع روسیه را تحت فشار مضاعف قرار داده است.[1]

هورنت، یک پهپاد تهاجمی بال‌ثابت ساخت شرکت فناوری دفاعی آمریکایی «پرنیال آتونومی» است که یک کلاهک ۵ کیلوگرمی را حمل می‌کند و برد عملیاتی آن به بیش از ۲۰۰ کیلومتر می‌رسد. این شرکت که توسط اریک اشمیت، مدیرعامل سابق گوگل، تحت عنوان اولیه «پروژه عقاب» تاسیس شد، یک سیستم ردیابی نوری اختصاصی توسعه داده است که به پهپاد اجازه می‌دهد بدون نیاز به پیوند داده‌ای پیوسته با انسان، اهداف را به طور خودکار شناسایی، ردیابی و با آن‌ها درگیر شود. این سخت‌افزار نمایانگر انتقال مستقیم اصول نرم‌افزاری سیلیکون‌ولی به میدان نبرد اروپای شرقی است؛ رویکردی که بدنه‌های پروازی ارزان و تولید انبوه را بر پلتفرم‌های پیچیده و گران‌قیمتی که از دیرباز بر تدارکات نظامی غرب تسلط داشته‌اند، ترجیح می‌دهد.[1][3]

این استقلال عملکردِ درون‌سیستمی، برای نفوذ به حریم هوایی به‌شدت مورد مناقشه، حیاتی ثابت شده است. از آنجا که یگان‌های جنگ الکترونیک روسیه به طور معمول سیگنال‌های جی‌پی‌اس و ارتباطات رادیویی را در امتداد خطوط مقدم مختل می‌کنند، اکثریت این ۱۰ هزار حمله اوکراین، پس از عبور از مرز و ورود به قلمرو متخاصم، برای یافتن اهداف خود کاملاً به هدایت هوش مصنوعی هورنت متکی بوده‌اند. مقامات اطلاعاتی روسیه علناً به این تغییر تاکتیکی اذعان کرده‌اند؛ یک منبع امنیتی به رسانه‌های دولتی گفت که اگرچه بیشتر این پهپادها با استفاده از مسیرهای از پیش برنامه‌ریزی‌شده به صورت خودکار حرکت می‌کنند، اما «درصد معینی از پهپادها - به‌ویژه آن‌هایی که اهداف باارزش را هدف قرار می‌دهند - همچنان تحت کنترل فعال قرار دارند.»[1]

این کارزار حملات میان‌برد، شبکه‌های لجستیکی روسیه را در مناطق اشغالی جنوب اوکراین و آن سوی مرزها به طور سیستماتیک تضعیف کرده و تامین سوخت و مهماتی را که مسکو برای حفظ پیشروی خود به آن نیاز دارد، به شدت مختل کرده است. این پهپادها با هزینه واحد ۷۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰ دلار، کاروان‌های تدارکاتی، تاسیسات انرژی و کشتی‌های ناوگان سایه را هدف قرار داده‌اند. یک یگان اوکراینی که چندین ماه با هورنت کار کرده است، نرخ اصابت تاییدشده حداقل ۶۰ درصدی را گزارش داد که بیش از ۴۰ درصد از کل پرتاب‌ها منجر به اصابت مستقیم شده است؛ این یک نرخ بهره‌وری بی‌سابقه برای مهمات حمله عمقی است که در بخش‌های به‌شدت محافظت‌شده عمل می‌کنند.[2]

کارنامه غیرقابل انکار این سیستم در میدان نبرد، واکنش تدارکاتی فوری پنتاگون را در پی داشته است؛ نهادی که از نظر تاریخی در پذیرش پهپادهای تهاجمی کوچک و یکبارمصرف عقب مانده بود. سربازان ارتش آمریکا اکنون به طور فعال در حال آموزش با این پهپادهای انتحاریِ آزموده‌شده در اوکراین هستند و این پلتفرم‌های هدایت‌شونده با هوش مصنوعی را در رزمایش‌های نظامی در پایگاه‌های آلمان، لهستان و لیتوانی ادغام می‌کنند. استقرار هورنت در میان یگان‌های ارتش آمریکا در اروپا نشان می‌دهد که فرماندهان آمریکایی با صحنه نبرد اوکراین به عنوان یک میدان آزمایش زنده برخورد می‌کنند و درس‌های تاکتیکی استقرار انبوه پهپادها را مستقیماً در دکترین عملیاتی خود جذب می‌نمایند.[3]

پذیرش سریع هورنت با دستورالعمل گسترده‌تر ارتش ایالات متحده برای به‌کارگیری سیستم‌های بدون سرنشین ارزان‌تر و «مصرف‌پذیر» در تمامی شاخه‌ها همسو است. در پی تلفات رزمی اخیر پهپاد بسیار پیشرفته «ام‌کیو-۹ای ریپر» بر فراز خاورمیانه، نیروی هوایی آمریکا به شدت در حال تسریع جدول زمانی خود برای دستیابی به جایگزین‌های زیر ۱۰ میلیون دلاری است. مقامات دفاعی اذعان دارند که درگیری‌های آینده نیازمند پلتفرم‌هایی است که بتوانند در محیط‌های متخاصم بدون خطر تحمیل خسارات مالی یا فناوری بازدارنده عمل کنند؛ موضوعی که هورنت ۱۰ هزار دلاری را به الگویی جذاب برای نسل بعدی قدرت هوایی آمریکا تبدیل می‌کند.[3][4]

استقرار ۱۰ هزار سلاح خودران به طور همزمان اصطکاک دیپلماتیک را در ژنو تشدید کرده است؛ جایی که مذاکره‌کنندگان بین‌المللی در تلاش برای تدوین قوانینی جهت نظارت بر هوش مصنوعی مرگبار و سیستم‌های تسلیحاتی خودران هستند. هم ایالات متحده و هم روسیه مخالفت شدید خود را با معاهدات الزام‌آور سخت‌گیرانه ابراز کرده‌اند که این امر تردیدهایی را در میان دیپلمات‌ها در مورد دستیابی به هرگونه اجماع برای قانون‌گذاری این فناوری ایجاد کرده است. واقعیت میدانی در اوکراین عملاً از سرعت حقوق بین‌الملل پیشی گرفته و رویه‌ای برای نیروی مرگبار هدایت‌شونده توسط ماشین ایجاد کرده است که قدرت‌های بزرگ اکنون تمایلی به محدود کردن آن ندارند.[1][5]

در حالی که شرکت «پرنیال آتونومی» خطوط تولید خود را برای پاسخگویی به نرخ مصرف عظیم ارتش اوکراین گسترش می‌دهد، اتکای عملیاتی به سخت‌افزار ایالات متحده - در کنار شبکه‌های ماهواره‌ای استارلینک برای مسیریابی و ارتباطات اولیه - نقش زیرساختی مستقیم بخش فناوری آمریکا را در این درگیری تثبیت می‌کند. حجم عظیم این استقرار تضمین می‌کند که الگوریتم‌های حاکم بر این سلاح‌ها با هر پرتاب به یادگیری و اصلاح پارامترهای هدف‌گیری خود ادامه خواهند داد. نقطه عطف ۱۰ هزار حمله ثابت می‌کند که مهمات تولید انبوه و هدایت‌شونده با هوش مصنوعی دیگر یک قابلیت نظری مورد بحث در اوراق سفید دفاعی نیستند، بلکه خط پایه فعال و روزمره برای جنگ‌های بین دولت‌های هم‌تراز محسوب می‌شوند که اقتصاد عملیات‌های حمله عمقی را برای همیشه تغییر می‌دهند.[1][2]