ستون ارزش در برابر پاداش ورودی: یوفا چگونه ۲.۴۶ میلیارد یورو را در لیگ قهرمانان توزیع می‌کند؟

با آغاز مرحله لیگی و ۳۶ تیمی لیگ قهرمانان اروپا در فصل ۲۰۲۶/۲۷ در این هفته، باشگاه‌ها برای سهمی از یک صندوق جایزه ۲.۴۶۷ میلیارد یورویی به میدان می‌روند؛ رقمی که تقریباً با تولید ناخالص داخلی یک کشور جزیره‌ای کوچک برابری می‌کند و تنها در عرض ۹ ماه فوتبال توزیع می‌شود.[1][2]

این تخصیص بودجه، ۵۶.۱ درصد از کل درآمدهای تجاری پیش‌بینی‌شده ۴.۴ میلیارد یورویی یوفا برای این فصل را تشکیل می‌دهد و جایگاه این تورنمنت را به عنوان پول‌سازترین رقابت باشگاهی در ورزش جهان تثبیت می‌کند.[4]

مبلغ ۲.۴۳۷ میلیارد یورو که مشخصاً برای ۳۶ باشگاه از مرحله لیگی به بعد کنار گذاشته شده، در سه سطل مالی کاملاً مجزا تقسیم می‌شود. این سیستم به جای یک جایزه ساده برای بردن جام، ترکیبی از یک پاداش ورودی برابر، پاداش‌های عملکردی در هر مسابقه و یک شاخص تاریخی پیچیده به نام «ستون ارزش» را روی هم می‌چیند.[1][4]

پاداش ورودی، خط پایه را برای هر شرکت‌کننده تعیین می‌کند. هر باشگاهی که به مرحله لیگی ۲۰۲۶/۲۷ راه یافته، فارغ از بزرگی لیگ داخلی یا اصالت تاریخی‌اش، یک پیش‌پرداخت برابر معادل ۱۸.۶۲ میلیون یورو دریافت می‌کند.[2][4]

برای باشگاه‌های کوچکتری که به این تورنمنت راه پیدا می‌کنند، همین تزریق اولیه به تنهایی اغلب از کل درآمد سالانه حق پخش تلویزیونی داخلی آن‌ها فراتر می‌رود. این یعنی یک بادآورده مالی تضمین‌شده، فقط برای جان به در بردن از مراحل مقدماتی.[5]

پاداش‌های عملکرد با ۳۷.۵ درصد از کل صندوق، بزرگترین برش از این کیک را به خود اختصاص می‌دهند که مجموعاً به ۹۱۴ میلیون یورو می‌رسد. در مرحله لیگی، هر پیروزی ۲.۱ میلیون یورو ارزش دارد، در حالی که یک تساوی ۷۰۰ هزار یورو به همراه خواهد داشت.[1][4]

پیشروی در مراحل حذفی، این ارقام را با سرعتی سرسام‌آور بالا می‌برد. رسیدن به مرحله یک‌هشتم نهایی ۱۱ میلیون یورو، یک‌چهارم نهایی ۱۲.۵ میلیون یورو، نیمه‌نهایی ۱۵ میلیون یورو و فینال ۱۸.۵ میلیون یورو پاداش تضمین‌شده دارد. قهرمان تورنمنت نیز تنها برای بالای سر بردن جام، یک پاداش نهایی ۶.۵ میلیون یورویی دریافت می‌کند.[2][3]

بحث‌برانگیزترین مکانیزم این سیستم، «ستون ارزش» است که کنترل ۳۵ درصد از توزیع، یعنی ۸۵۳ میلیون یورو را در دست دارد. این مکانیزم که در آغاز چرخه تجاری ۲۰۲۴-۲۰۲۷ معرفی شد، جایگزین سیستم‌های قبلی «مارکت پول» و «ضریب باشگاهی» شد تا نحوه پاداش‌دهی به درآمدهای پخش تلویزیونی و موفقیت‌های تاریخی را یکپارچه کند.[1][4]

ستون ارزش بر اساس مبدأ قراردادهای حق پخش رسانه‌ای یوفا، به دو بخش اروپایی و غیراروپایی تقسیم می‌شود. بخش اروپایی به ۶۶۶ سهم تقسیم شده که با جمع کردن رتبه‌های هر ۳۶ تیم محاسبه می‌شود.[4]

پایین‌ترین تیم در این رده‌بندی دقیقاً یک سهم دریافت می‌کند، در حالی که بالاترین تیم ۳۶ سهم می‌گیرد. رتبه یک باشگاه در این نردبان ۱ تا ۳۶، با میانگین ترکیبی از سهم مالی پخش‌کننده داخلی آن در یوفا و ضریب عملکرد پنج‌ساله خود باشگاه تعیین می‌شود.[4][5]

در نتیجه، یک باشگاه از لیگ برتر انگلیس یا لالیگا تقریباً همیشه رتبه بالاتری خواهد داشت و سهم‌های بسیار بیشتری نسبت به باشگاهی از یک بازار تلویزیونی کوچکتر به دست می‌آورد، حتی اگر هر دو با رکوردی کاملاً مشابه در مرحله لیگی به کار خود پایان دهند.[5]

این ساختار ذاتاً به نفع غول‌های تثبیت‌شده از «پنج لیگ معتبر» است. همان‌طور که محققان موسسه دانشگاهی اروپا اشاره می‌کنند، ستون ارزش بودجه را به روشی توزیع می‌کند که «ذاتاً واپس‌گرایانه» است، چرا که «ناگزیر به نفع باشگاه‌های ثروتمندتری است که معمولاً از لیگ‌های بزرگتر می‌آیند» و از ضرایب تاریخی بالاتری برخوردارند.[5]

برای ایجاد تعادل در این تمرکز ثروت، یوفا پرداخت‌های همبستگی خود را برای چرخه فعلی گسترش داد. تقریباً ۳۰۸ میلیون یورو - یعنی ۷ درصد از کل درآمد ناخالص - برای باشگاه‌های اروپایی که موفق به صعود به هیچ رقابت قاره‌ای نشده‌اند رزرو شده است که نشان‌دهنده افزایش ۷۶ درصدی نسبت به چرخه قبل از ۲۰۲۴ است.[4]

اگرچه مدیران یوفا مستقیماً در بخشنامه‌های فنی که این ریاضیات را تشریح می‌کنند نقل قول نشده‌اند، اما اسناد رسمی این نهاد حاکم بیان می‌کند که طرح به‌روزرسانی‌شده همبستگی «به دنبال حمایت از تعادل رقابتی در مسابقات داخلی و بهبود استانداردهای آموزش پایه باشگاه‌ها است.»[4]

با وجود این سرمایه‌گذاری‌ها در بخش پایه، سقف مالی برای نخبگان همچنان خیره‌کننده است. برای باشگاهی که در ژوئن ۲۰۲۷ جام لیگ قهرمانان را بالای سر می‌برد، ترکیب پاداش ورودی ۱۸.۶۲ میلیون یورویی، پاداش‌های عملکرد بی‌نقص، پرداخت‌های صعود در مراحل حذفی و بالاترین رتبه در ستون ارزش، می‌تواند مجموع پرداختی یوفا را به بیش از ۱۳۰ میلیون یورو برساند؛ آن هم پیش از آنکه حتی یک بلیت ورزشگاه فروخته شود.[1][2]