آمریکا پس از حمله موشکی بالستیک سپاه به کشتی‌های جنگی نیروی دریایی، سه نفتکش ایرانی را منهدم کرد

زمانی که ایالات متحده در فوریه ۲۰۲۶ محاصره دریایی صادرات نفت ایران را آغاز کرد، درگیری‌های دریایی عمدتاً شامل توقیف کشتی‌های قاچاق و از کار انداختن سیستم هدایت آنها بود. تبادل ۵ سپتامبر نشان‌دهنده یک تغییر ساختاری در این درگیری شش‌ماهه است: پس از آنکه ایران مستقیماً موشک‌های بالستیک به سمت دو کشتی جنگی نیروی دریایی آمریکا شلیک کرد، نیروهای آمریکایی نه با هدف قرار دادن محل پرتاب، بلکه با انهدام سیستماتیک سه نفتکش حامل نفت خام ایران تلافی کردند.[4]

این تشدید تنش زمانی آغاز شد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (سپاه) چندین موشک بالستیک به سمت یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن موشک‌انداز آمریکایی که در آب‌های منطقه گشت‌زنی می‌کردند، شلیک کرد. هر دو شناور آمریکایی با موفقیت از آتش ورودی جاخالی دادند و هیچ یک از پرسنل آمریکایی در جریان این حمله آسیب ندیدند.[1][2]

در تلافی فوری، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) حملاتی را علیه سه کشتی که به عنوان بخشی از زیرساخت صادرات نفت تهران شناسایی شده بودند، انجام داد. نیروهای آمریکایی نفتکش حامل نفت خام M/T Downy را در نزدیکی جزیره خارگ، پایانه اصلی صادرات نفت ایران، و M/T Stark 1 را در نزدیکی بندر جاسک برای همیشه از کار انداختند.[1][3]

شدیدترین حمله، نفتکش M/T Kylo را هدف قرار داد، یک نفتکش خالی که در خلیج عمان فعالیت می‌کرد. به گفته سنتکام، ارتش آمریکا به خدمه دستور داد تا کشتی را ترک کنند و سپس کشتی را در چندین نقطه حیاتی مورد اصابت قرار دادند که منجر به انهدام کامل و غیرقابل استفاده شدن آن شد.[1]

منطق عملیاتی این اقدام، نشان‌دهنده تبادل مستقیم ریسک نظامی با فرسایش اقتصادی است. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، اظهار داشت: «پیام به سپاه باید روشن باشد: اگر به دو کشتی ما شلیک کنید، ما هزینه اقتصادی به مراتب بالاتری را تحمیل خواهیم کرد—سه کشتی شما را از بین خواهیم برد.»[1]

کوپر افزود که ارتش آمریکا «در دفاع از نیروهای آمریکایی و در صورت لزوم، انهدام ناوگان نفتی محدود و در معرض دید ایران تردید نخواهد کرد.» کشتی‌های هدف قرار گرفته متعلق به شبکه‌ای هستند که واشنگتن آن را یک شبکه سایه چند میلیارد دلاری می‌نامد که برای تأمین مالی سپاه و عملیات‌های نیابتی آن در سراسر خاورمیانه استفاده می‌شود.[1]

گستره جغرافیایی تلافی آمریکا—از جزیره خارگ در شمال خلیج فارس تا جاسک و خلیج عمان—نشان‌دهنده بُرد محاصره آمریکاست. جزیره خارگ به تنهایی از لحاظ تاریخی بخش عمده‌ای از صادرات نفت خام ایران را مدیریت می‌کند، و هرگونه اقدام نظامی در مجاورت فوری آن تهدیدی مستقیم برای بازارهای جهانی انرژی محسوب می‌شود.[1][3]

کشتی‌های هدف قرار گرفته متعلق به ناوگانی هستند که برای دور زدن تحریم‌های بین‌المللی و تحویل نفت خام به خریداران مایل، به داده‌های موقعیت مکانی جعلی، تغییر پرچم و انتقال کشتی به کشتی متکی هستند. این تجارت دریایی غیرقانونی به عنوان موتور مالی اصلی برای وضعیت نظامی منطقه‌ای سپاه عمل می‌کند.[1][4]

انهدام سه نفتکش، جنگ تلافی‌جویانه را که اخیراً از مرز شش ماه گذشته است، به فاز بی‌ثبات‌تری سوق می‌دهد. واشنگتن با مرتبط ساختن صریح امنیت دارایی‌های نظامی آمریکا به بقای ناوگان نفتی تجاری ایران، در تلاش است تا یک مدل بازدارندگی ایجاد کند که جریان درآمد اصلی دولت ایران را تهدید می‌کند.[4]

با این حال، این تلافی نامتقارن این سؤال را مطرح می‌کند که تهران چگونه پاسخ خواهد داد. با شکست حمله موشکی بالستیک سپاه در آسیب رساندن به دو کشتی جنگی هدف، این سازمان با سناریویی روبرو است که در آن نمایش قدرت نظامی‌اش منجر به از دست دادن یک‌جانبه سه دارایی دریایی با ارزش بالا شده و ریسک مواجهه بعدی در خلیج را افزایش می‌دهد.[2]