مطالعه‌ای مهم نشان می‌دهد پیری انسان در دو «جهش شتاب‌یافته» در سنین ۴۴ و ۶۰ سالگی رخ می‌دهد

مدت‌هاست به ما گفته می‌شود که پیری یک روند کند و پیوسته است—یک زوال تدریجی و نامحسوس که روز به روز و سال به سال اتفاق می‌افتد. با این حال، بسیاری از مردم یک تغییر ناگهانی و شوکه‌کننده را تجربه می‌کنند که در آن احساس می‌کنند «یک شبه پیر شده‌اند»، با دردهای جدید، متابولیسم ناگهان کند شده، یا زمان ریکاوری طولانی‌تر پس از ورزش مواجه می‌شوند.

برای دهه‌ها، جامعه پزشکی این پدیده را عمدتاً به عنوان یک درک ذهنی یا بار روانی رسیدن به یک تولد مهم نادیده می‌گرفت. اما یک مطالعه مهم که در مجله «نیچر ایجینگ» (Nature Aging) منتشر شده، این اختلاف را حل کرده و ثابت می‌کند که احساس غیررسمی پیری ناگهانی، از نظر بیولوژیکی واقعی است.[1]

محققان دانشگاه استنفورد و دانشگاه فناوری نانیانگ کشف کرده‌اند که پیری انسان به صورت خطی رخ نمی‌دهد. در عوض، بدن انسان دو جهش عظیم و شتاب‌یافته از تحول مولکولی را تجربه می‌کند—اولین بار در حدود سن ۴۴ سالگی و دوباره در حدود سن ۶۰ سالگی.[2][3]

برای کشف این ساعت بیولوژیکی پنهان، تیم علمی ۱۰۸ شرکت‌کننده سالم، در محدوده سنی ۲۵ تا ۷۵ سال را طی چند سال تحت نظر قرار داد.[1]

محققان هر چند ماه یکبار نمونه‌های خون، مدفوع، پوست و سواب بینی را جمع‌آوری کردند و بیش از ۱۳۵ هزار نشانگر مولکولی متمایز را تجزیه و تحلیل نمودند. این کار میلیاردها نقطه داده را در مورد RNA، پروتئین‌ها، لیپیدها و میکروبیوم بدن تولید کرد.[1][2]

یافته‌ها حیرت‌آور بودند. داده‌ها نشان داد که ۸۱ درصد از مولکول‌های مورد مطالعه به روشی تدریجی و زمانی تغییر نمی‌کنند. در عوض، آنها نوسانات شدید و غیرخطی از خود نشان دادند که به طور چشمگیری در اطراف دو سن خاص متمرکز شده بودند.[1][2]

اولین موج عظیم پیری شتاب‌یافته در اواسط دهه ۴۰ زندگی رخ می‌دهد. در طول این جهش، بدن دچار تغییرات عمیقی در متابولیسم لیپیدها (نحوه پردازش و ذخیره چربی‌ها) و همچنین کاهش ناگهانی در توانایی متابولیسم الکل و کافئین می‌شود.[3]

این گذار در اواسط دهه ۴۰ همچنین تغییرات قابل توجهی در سلامت قلب و عروق و پروتئین‌هایی که بافت‌ها را در کنار هم نگه می‌دارند، به همراه دارد. این تغییر مولکولی، تغییرات ناگهانی در کشسانی پوست، تون عضلانی و تجمع غیرمنتظره چربی بدن را که بسیاری در این دهه تجربه می‌کنند، توضیح می‌دهد.[2][3]

در ابتدا، محققان گمان می‌کردند که این جهش اول ممکن است منحصراً ناشی از دوران پیش از یائسگی (پرمنوپوز) در زنان باشد که معمولاً در اواسط تا اواخر دهه ۴۰ رخ می‌دهد. با این حال، هنگامی که داده‌ها را بر اساس جنسیت تفکیک کردند، متوجه شدند که دقیقاً همان تغییرات مولکولی عظیم در مردان در سن ۴۴ سالگی نیز رخ می‌دهد، که نشان‌دهنده یک ساعت بیولوژیکی جهانی است.[2]

موج عظیم بیولوژیکی دوم در حدود سن ۶۰ سالگی فرا می‌رسد. این جهش با کاهش شدید و ناگهانی در تنظیم سیستم ایمنی و عملکرد کلیه مشخص می‌شود.[1][3]

متابولیسم کربوهیدرات نیز در سن ۶۰ سالگی به طور چشمگیری تغییر می‌کند. این دگرگونی مولکولی کاملاً با واقعیت بالینی شناخته‌شده‌ای مطابقت دارد که نشان می‌دهد خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری‌های شدید قلبی عروقی در این گروه سنی خاص به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.[1][3]

هر دو جهش ۴۴ و ۶۰ سالگی، یک زوال سریع و مشترک در سلامت پوست و عضلات دارند. این امر تأیید می‌کند که چرا شرایطی مانند سارکوپنی (کاهش توده عضلانی مرتبط با افزایش سن) در اوایل دهه ۶۰ بسیار مشهود و از نظر فیزیکی تأثیرگذار می‌شود.[3]

مکانیسم زمینه‌ای که این پرتگاه‌های مولکولی ناگهانی را هدایت می‌کند، همچنان یک حوزه فعال تحقیقاتی است. در حال حاضر مشخص نیست که آیا این جهش‌ها به طور کامل در کد ژنتیکی ما برنامه‌ریزی شده‌اند، یا اینکه توسط عوامل تجمعی سبک زندگی و استرس‌های رفتاری که اتفاقاً در این سنین به اوج خود می‌رسند، تحریک می‌شوند.[2]

با این حال، محققان و حامیان سلامت تأکید می‌کنند که این دانش به جای اینکه جبرگرایانه باشد، عمیقاً توانمندساز است. با مشخص کردن دقیق زمان وقوع این تغییرات بیولوژیکی، جامعه پزشکی می‌تواند از درمان‌های واکنشی به مداخلات دقیق و پیشگیرانه روی آورد.[4]

برای خواننده عمومی، این امر به توصیه‌های بسیار عملی تبدیل می‌شود. دانستن اینکه متابولیسم لیپید و تون عضلانی در سن ۴۴ سالگی دچار یک تغییر عظیم خواهند شد، به این معنی است که اتخاذ تمرینات قدرتی جدی و تنظیمات رژیم غذایی در اوایل دهه ۴۰ می‌تواند مستقیماً با موج بیولوژیکی قریب‌الوقوع مقابله کند.[4]

به طور مشابه، دانستن اینکه عملکرد سیستم ایمنی و کلیه در سن ۶۰ سالگی ضربه ناگهانی می‌خورند، به افراد در اواخر دهه ۵۰ زندگی اجازه می‌دهد تا عادات تقویت‌کننده سیستم ایمنی را در اولویت قرار دهند، میزان آب بدن خود را افزایش دهند و نظارت دقیق قلبی عروقی را قبل از رسیدن پرتگاه بیولوژیکی آغاز کنند.[4]

در نهایت، این تحقیق مهم، جدول زمانی طول عمر سلامت انسان را بازنویسی می‌کند. پیری دیگر یک محو شدن کند و نامرئی نیست که ما در متوقف کردن آن ناتوان باشیم؛ بلکه مجموعه‌ای از رویدادهای بیولوژیکی متمایز و قابل پیش‌بینی است که می‌توانیم آنها را پیش‌بینی کنیم، برایشان آماده شویم و فعالانه شدتشان را کاهش دهیم.[1][4]