رفتن به محتوای اصلی

روند کامل رویداد

بحران ایران و آمریکا در خلیج فارس

ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت رسماً وظایف رزمی ناوهواپیمابری را در خاورمیانه بر عهده گرفت و به هم‌پوشانی کوتاه‌مدت حضور هم‌زمان سه ناو پایان داد.

تحریریه کوهستان· به‌روزرسانی

«بحران ایران و آمریکا در خلیج فارس» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازه‌اش باخبر شوید. دریافت اپ

ناو یواس‌اس تئودور روزولت برای تحویل گرفتن مأموریت از ناو یواس‌اس جورج واشینگتن وارد خاورمیانه شد.از گزارش: ناو هواپیمابر تئودور روزولت با خروج جورج واشینگتن مأموریت خاورمیانه را بر عهده گرفت

این خبر را به اشتراک بگذارید

تازه‌ترین گزارش

ناو هواپیمابر تئودور روزولت با خروج جورج واشینگتن مأموریت خاورمیانه را بر عهده گرفت

ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت رسماً وظایف رزمی ناوهواپیمابری را در خاورمیانه بر عهده گرفت و به هم‌پوشانی کوتاه‌مدت حضور هم‌زمان سه ناو پایان داد. این جایگزینی پایاپای به ناو جورج واشینگتن اجازه بازگشت به حوزه آسیا-اقیانوسیه را می‌دهد، در حالی که محاصره دریایی آمریکا علیه ایران تداوم می‌یابد.

  • ناو هواپیمابر تئودور روزولت رسماً جایگزین جورج واشینگتن در مأموریت خاورمیانه شد.
  • این تغییر به برهه کوتاهی که در آن سه ناو هواپیمابر آمریکایی هم‌زمان در منطقه حضور داشتند پایان داد.
  • این جابه‌جایی تک‌به‌تک حضور مداوم یک اسکادران از جنگنده‌های رادارگریز نسل پنجم اف-۳۵سی را در سنتکام تضمین می‌کند.
  • جورج واشینگتن پس از ۱۸۱ روز مأموریت مداوم منطقه را ترک می‌کند که بیانگر فشار عملیاتی سنگین بر ناوگان سطحی آمریکاست.

ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت رسماً جایگزین یواس‌اس جورج واشینگتن در خاورمیانه شد تا به دوره کوتاهی که در آن سه ناو هواپیمابر آمریکایی هم‌زمان در منطقه حضور داشتند پایان دهد. این جابه‌جایی، ساختار حضور دائمی دو ناو هواپیمابر را در حوزه فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) حفظ می‌کند؛ اقدامی که هم‌راستا با تداوم محاصره دریایی واشینگتن علیه ایران به اجرا درمی‌آید.[1][2]

ناو هسته‌ای تئودور روزولت از کلاس نیمیتز پس از عبور از اقیانوس هند، در تاریخ ۱۵ نوامبر وارد حوزه عملیاتی ناوگان پنجم شد. این شناور در اوایل ماه سنگاپور را ترک کرده و از تنگه مالاکا گذشته بود. با ورود این ناو، برنامه خروج جورج واشینگتن از منطقه کلید خورد.[5]

برای چند روز، این دو ناو هواپیمابر در کنار یکدیگر در دریای عرب گشت‌زنی کردند و هم‌زمان با حضور ناو یواس‌اس جورج اچ.دبلیو. بوش، پیوند عملیاتی سه‌گانه موقتی تشکیل دادند. نیروی دریایی در ۱۶ نوامبر تصاویری از مانور هم‌زمان روزولت و جورج واشینگتن منتشر کرد؛ تمرکز کم‌سابقه‌ای از سه گروه رزمی که اوج توان دریایی آمریکا در منطقه را به نمایش گذاشت.[1][5]

با ترک منطقه توسط جورج واشینگتن، آرایش نیروهای منطقه‌ای دوباره به ساختار استاندارد دو ناوی بازگشت. این ناو اکنون در حال پیمایش به‌سوی حوزه استحفاظی ناوگان هفتم است و در نهایت به پایگاه خط مقدم خود در یوکوسوکای ژاپن بازخواهد گشت.[3][4]

فرمانده کیتی کونیگ، سخنگوی ناوگان اقیانوس آرام آمریکا، این تغییر مأموریت را تأیید کرد و اظهار داشت که جورج واشینگتن هم‌اکنون تحت فرماندهی این ناوگان قرار گرفته و در حال اجرای عملیات عادی در پهنه آسیا-اقیانوسیه است. این شناور پس از ورود در ماه اوت، حدود سه ماه را در خاورمیانه سپری کرده بود.[1][5]

جابه‌جایی بدون وقفه در منطقه

این جابه‌جایی تک‌به‌تک تضمین می‌کند که زنجیره‌ای مشخص از توانمندی‌های پیشرفته هوانوردی نظامی آمریکا در صحنه عملیات بدون وقفه باقی بماند. هر دو ناو روزولت و جورج واشینگتن به یک اسکادران از جنگنده‌های رادارگریز اف-۳۵سی مجهز هستند، در حالی که ناو جورج اچ.دبلیو. بوش صرفاً توانایی به‌کارگیری جنگنده‌های نسل پیشین را دارد.[5]

حضور ناو روزولت دسترسی مداوم سنتکام به یک اسکادران کامل جنگنده‌های نسل پنجم را تثبیت می‌کند. این ناو علاوه بر این، حامل جنگنده‌های اف/ای-۱۸ سوپر هورنت، هواپیماهای جنگ الکترونیک ئی‌ای-۱۸جی گرولر و رادارهای پیش‌اخطار هوابرد ئی-۲دی هاوک‌آی است؛ ابزارهایی راهبردی که نقشی محوری در اعمال محاصره دریایی ایفا می‌کنند.[5]

ناو روزولت را یک گروه رزمی سطحی قدرتمند شامل رزم‌ناو موشک‌انداز یواس‌اس چوسین و ناوشکن یواس‌اس دکاتور همراهی می‌کند. ناوشکن سوم به نام یواس‌اس پاول همیلتون نیز حین این مأموریت در دریای جنوبی چین به سمت شرق گشت‌زنی می‌کرد. نیروی دریایی آمریکا در حال حاضر بیش از دوازده ناوشکن را در سراسر دریای عرب و دریای سرخ مستقر نگه داشته است.[2][5]

این تراکم توان دریایی، ستون فقرات راهبرد پنتاگون در مناقشه با ایران به شمار می‌رود؛ بحرانی که از اواخر فوریه ۲۰۲۶ به‌شدت تشدید شد. مأموریت اصلی این ناوگان متوقف ساختن تردد شناورهای تجاری به مقصد و از مبدأ ایران است تا با قطع جریان صادرات نفت، منابع مالی تهران با تنگنای جدی مواجه شود.[2]

این محاصره دریایی گرچه صادرات نفت ایران را به شدت کاهش داده، اما جریان کشتیرانی تجاری از تنگه هرمز را نیز دچار اختلالات گسترده کرده است. پیش از آغاز جنگ، نزدیک به ۲۰ درصد از نفت جهان از این آبراه حیاتی عبور می‌کرد، اما ارزیابی‌های نهادهای مستقل نشان می‌دهد که ترافیک فعلی به کمتر از یک‌سوم میزان پیش از جنگ سقوط کرده است.[2]

تداوم محاصره دریایی

پیامدهای اقتصادی این اختلال در سطح بین‌المللی سرریز شده و به صعود پایدار بهای انرژی در بازارهای جهانی دامن زده است. هم‌زمان، بن‌بست راهبردی میان طرفین تشدید شده و هیچ‌یک از ابتکارهای دیپلماتیک طی نه ماه گذشته نتوانسته گره‌گشای این بحران باشد.[2]

تهران لغو کامل محاصره دریایی را شرط بنیادین هرگونه مذاکره برای آتش‌بس رسمی تعیین کرده است؛ در حالی که واشینگتن پیش‌شرط هر توافقی را عقب‌نشینی گسترده در برنامه هسته‌ای ایران می‌داند. در شرایطی که هیچ‌یک از این مطالبات محقق نشده، گروه‌های رزمی ناوهواپیمابری همچنان در موقعیت عملیاتی خود باقی خواهند ماند.[2]

ریتم سنگین و فشرده این عملیات مداوم، فشار لجستیکی و فرسایشی شدیدی را به بدنه ناوگان و خدمه وارد ساخته است. ناو جورج واشینگتن در ابتدا در ماه مه برای یک گشت معمول تابستانی در غرب اقیانوس آرام پایگاه ژاپن را ترک کرده بود، اما در اوت ناگهان برای پشتیبانی و جایگزینی ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن به خاورمیانه تغییر مسیر داد.[1][5]

در زمان خروج از دریای عرب، ۱۸۱ روز از آغاز مأموریت مداوم جورج واشینگتن می‌گذشت؛ رقمی که دو برابر مأموریت سه‌ماهه اولیه‌ای بود که خدمه هنگام ترک یوکوسوکا انتظار داشتند. نیروی دریایی ناگزیر شده مأموریت شناورهای خود را برای حفظ حضور منطقه‌ای بارها تمدید کند.[5]

طرح گرافیکی: این جابه‌جایی یک‌به‌یک ناوها تضمین می‌کند که یک اسکادران از جنگنده‌های نسل پنجم اف-۳۵سی در منطقه عملیاتی باقی بماند.

ناو آبراهام لینکلن که جورج واشینگتن جایگزین آن شده بود، رکورد مدرن دریانوردی بدون بازگشت به بندر را شکست و پیش از خروج از منطقه بیش از ۲۴۰ روز در مأموریت ماند. گزارش‌های متعدد از کمبودهای زنجیره تأمین و فرسودگی روانی ملوانان در ناو لینکلن، ابعاد انسانی این مأموریت‌های طولانی‌مدت را نمایان کرد.[1][5]

فشار عملیاتی بر بدنه ناوگان

ورود روزولت گرچه فرصت تنفس لجستیکی ایجاد می‌کند، اما خود نشانگر پایداری یک تعهد راهبردی طولانی‌مدت است. این ناو استقرار جاری خود را در ۲۷ سپتامبر با حرکت از پایگاه هوایی نورث آیلند در سن‌دیگو آغاز کرد و انتظار می‌رود حضورش در خاورمیانه تا بهار ۲۰۲۷ امتداد یابد.[5]

از سوی دیگر، ناو جورج اچ.دبلیو. بوش نیز که از آوریل ۲۰۲۶ در منطقه حضور دارد، به مراحل پایانی دوره استقرار خود نزدیک می‌شود. نیروی دریایی هنوز مشخص نکرده چه ناوی جایگزین بوش خواهد شد؛ در شرایطی که سرپرست وزارت نیروی دریایی اخیراً در کنگره نسبت به کمبود افق‌های عملیاتی ناوهای در دسترس هشدار داده است.[5]

سرپرست وزارتخانه به کمیته نیروهای مسلح سنا اعلام کرد که ناوگان طی پنج سال آینده به جای ۱۱ ناو مصوب قانونی، تنها با ۹ ناو هواپیمابر فعال عمل خواهد کرد. این کاستی ساختاری، استمرار استقرار دو ناو هم‌زمان در خاورمیانه را بدون طولانی‌تر کردن مأموریت‌ها ناممکن می‌سازد.[5]

با وجود این چالش‌های زنجیره تأمین، توازن میدانی در دریای عرب در کوتاه‌مدت باثبات تلقی می‌شود. استقرار هم‌زمان روزولت و بوش برتری هوایی مطلق و گزینه‌های تهاجمی متنوعی را در اختیار سنتکام می‌گذارد تا به هرگونه تلاش جهت شکستن محاصره یا حمله به منافع متحدان سریعاً پاسخ دهد.[2]

در هفته‌های گذشته درگیری‌های مقطعی در منطقه شدت یافته و ضرورت حفظ این سپر دفاعی را پررنگ‌تر کرده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدعی حمله پهپادی به یک رادار هشدار زودهنگام آمریکا در بحرین شد؛ هرچند سنتکام اعلام کرد که این پرتابه‌ها با موفقیت رهگیری و منهدم شده‌اند.

استمرار تهدیدها در مسیرهای کشتیرانی

هم‌زمان تلویزیون دولتی ایران گزارش داد که پنج فروند شناور ظرف ۴۸ ساعت در اواسط نوامبر بر اثر برخورد با مین‌های دریایی در خلیج فارس آسیب دیده و دچار حریق شده‌اند؛ بی آنکه جزئیاتی درباره هویت آن‌ها ارائه دهد. سازمان تجارت دریایی بریتانیا نیز به طور مستقل وقوع حادثه برای یک نفتکش را ثبت کرد.

مأموریت‌های طولانی‌مدت فشار عملیاتی چشمگیری بر ناوگان ناوهای هواپیمابر نیروی دریایی و خدمه آن‌ها تحمیل کرده است.

این رویدادها ناامنی پایدار خطوط مواصلاتی پیرامون شبه‌جزیره عربستان را آشکار می‌سازد. بال هوایی ناو روزولت وظیفه رصد مداوم و گشت‌های رزمی پیوسته را برای پیشگیری از حملات جدید بر عهده خواهد داشت؛ مأموریتی که در آن هواپیماهای هاوک‌آی به عنوان چشم راداری پیشرفته اهمیتی تعیین‌کننده دارند.[5]

عملیات جابه‌جایی میان جورج واشینگتن و روزولت بدون وقفه اجرایی شد که گواهی بر مهارت لجستیکی نیروی دریایی در مأموریت‌های دوردست است. این هم‌پوشانی کوتاه فرصتی پدید آورد تا دو گروه رزمی تبادل داده‌های اطلاعاتی کرده، پهنه‌های عملیاتی را هماهنگ سازند و تمرین‌های مشترکی برگزار کنند که خود پیامی بازدارنده به همراه داشت.[1][5]

با حرکت جورج واشینگتن به سوی شرق، خدمه آن خود را برای دیدار با خانواده‌هایشان در ژاپن آماده می‌کنند. پیش‌بینی می‌شود مسیر بازگشت این شناور از اقیانوس هند و دریای جنوبی چین با توقف‌های دیپلماتیک در بنادر شرکا همراه باشد تا تعهد راهبردی واشینگتن به حوزه هند-آرام یادآوری شود.[1][3]

در این میان، ناو روزولت روند روزمره پروازی و گشت‌های مراقبت دریایی را از سر گرفته است. سابقه حضور قبلی این ناو در ادوار پیشین تنش‌ها، شناخت محیطی باارزشی به فرماندهی آن داده است؛ شناوری که اکنون با ورود محاصره به دهمین ماه خود، وارد فاز فشرده‌ای از عملیات می‌شود.[5]

افق پیش‌رو و تنگنای لجستیکی

محاسبات راهبردی در واشینگتن کماکان بر حفظ فشار حداکثری اقتصادی بر تهران استوار است. حضور دو ناو هواپیمابر عینی‌ترین ابزار پیشبرد این سیاست و اعمال قدرت در منطقه محسوب می‌شود؛ ابزاری که از دید طراحان نظامی، تضمینی ضروری برای مهار هرگونه واکنش غیرمنتظره به شمار می‌آید.[2]

در حال حاضر وضعیت ایستایی برقرار است و هیچ‌یک از طرفین حاضر به عقب‌نشینی اولیه نیستند. استقرار روزولت مانع از آن می‌شود که کمبود ابزار شناوری، پنتاگون را به بازنگری در مواضعش وادار کند. در نتیجه محاصره دریایی با پروازهای مداوم جنگنده‌ها از عرشه این ناو با قوت ادامه خواهد یافت.[2]

گام تعیین‌کننده بعدی، تعیین جایگزین برای ناو جورج اچ.دبلیو. بوش خواهد بود؛ آزمونی که توان نیروی دریایی را در سازماندهی نیروهای پشتیبان خواهد سنجید. تا آن زمان، روزولت ابزار محوری اجرای سیاست‌های واشینگتن در خاورمیانه است، در حالی که زمان‌بندی بازگشت آن به سن‌دیگو تماماً به تحولات دیپلماتیکی گره خورده که تاکنون دستاوردی نداشته‌اند.[2][5]

منابع

  1. [1]The Maritime Executive — USS George Washington Departs Middle East After Replacement Arrives مطالعه در The Maritime Executive →
  2. [2]The Washington Post — Third U.S. aircraft carrier arrives in Middle East as Iran blockade continues مطالعه در The Washington Post →
  3. [3]The Times of Israel — USS George Washington leaves Middle East, leaving region with two US carriers مطالعه در The Times of Israel →
  4. [4]The Media Line — US Carrier Presence in Middle East Drops to 2 as USS George Washington Returns to Pacific مطالعه در The Media Line →
  5. [5]The War Zone — Theodore Roosevelt Strike Group Arrives In The Middle East, Relieving USS George Washington مطالعه در The War Zone →

آنچه باید زیر نظر داشت

  • بررسی احتمال خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) در پی بیانیه مجلس خبرگان.
  • درخواست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای دسترسی فوری به تأسیسات زیرزمینی اصفهان و ازسرگیری بازرسی‌ها.
  • واکنش شورای امنیت سازمان ملل متحد به درخواست بحرین برای مداخله فوری و الزام تهران به پرداخت غرامت بابت حمله موشکی.
  • پیامدهای عملیاتی استقرار ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت و جنگنده‌های اف-۳۵سی آن در مأموریت خاورمیانه.
  • نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک مسقط و اسلام‌آباد برای دستیابی به یک توافق جامع میان تهران و واشینگتن.

اعداد کلیدی

تاریخ صدور هشدارهای امنیتی آمریکا
۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶
تاریخ رهگیری پهپاد در نزدیکی مکه
۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶
تعداد حملات هوایی ادعایی عربستان در یک هفته
۴۵۰

از گزارش: هشدار امنیتی سفارت‌های آمریکا در خاورمیانه در پی تشدید درگیری‌های عربستان و حوثی‌ها

مرداد ۱۴۰۵

  1. تعویق جام ملت‌های ورزش‌های الکترونیک تا سال ۲۰۲۷ به دلیل «عدم قطعیت منطقه‌ای»، پس از انتقال جام جهانی ورزش‌های الکترونیک
  2. ایمیل‌ها فاش کردند: هماهنگی آیس و ایران برای اخراج ایرانیان از آمریکا
  3. نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران و پاسخ تلافی‌جویانه تهران
  4. تشدید جنگ آمریکا و ایران به جبهه دریایی دوم؛ حوثی‌ها تنگه باب‌المندب را مسدود کردند
  5. آتش‌بس آمریکا و ایران، تنگه هرمز را بازگشایی کرد؛ تسهیل کشتیرانی جهانی و کاهش قیمت نفت

روند رویداد تا امروز

این بحران در ژوئیه ۲۰۲۶ با حملات تلافی‌جویانه آمریکا و لغو معافیت‌های نفتی پس از حوادث تنگه هرمز آغاز شد. یک آتش‌بس با میانجی‌گری چین در ۱۰ ژوئیه برقرار شد اما تا ۱۲ ژوئیه فروپاشید و آمریکا محاصره دریایی ایران و وضع تعرفه ۲۰ درصدی بر محموله‌های هرمز را از سر گرفت. در ۱۷ اوت ۲۰۲۶، یک توافق آتش‌بس ۶۰ روزه موقتاً تنگه هرمز را بازگشایی کرد و تحریم‌های نفتی در ازای بازرسی‌های هسته‌ای کاهش یافت، اما این توافق بر سر حملات لبنان شکست خورد و ایران مجدداً تنگه هرمز را بست. در ۲۲ اوت، ترامپ تهدید به انزوای اقتصادی کرد و تهران دکترین تهاجمی در پیش گرفت.

در سپتامبر ۲۰۲۶، دامنه درگیری‌ها گسترش یافت. نیروهای حوثی با تصرف جزیره پریم در ۱۲ سپتامبر و جزایر حنیش در ۱۵ سپتامبر، کنترل خود بر تنگه باب‌المندب را تشدید کردند. در ۷ سپتامبر، ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی پیمان دفاعی مکه را رسمی کردند. آمریکا با انهدام نفتکش‌های ایرانی و تحریم شرکت‌های هواپیمایی، فشارها را افزایش داد که منجر به توقف پروازهای بین‌المللی ایران تا اواخر سپتامبر شد. ایران پیشنهاد بازگشایی ۷ روزه تنگه هرمز را در ازای لغو محاصره ارائه کرد، اما ترامپ در ۲۶ سپتامبر این طرح را رد کرد و ایران در ۲۹ سپتامبر مین‌گذاری در تنگه هرمز را از سر گرفت.

در شرایطی که صادرات مستقیم از تنگه هرمز کاهش شدیدی را تجربه کرد، مجموع صادرات نفت خام جهان به رکوردهای تاریخی جدیدی رسید.از گزارش: صادرات نفت جهان با وجود مسدودسازی تنگه هرمز به رکورد تاریخی ۴۷.۵ میلیون بشکه در روز رسید ·

ماه اکتبر ۲۰۲۶ شاهد جنگ دریایی و تحرکات دیپلماتیک بود. چندین ابرنفتکش و کشتی باری در تنگه هرمز و دریای عمان با مین‌های دریایی برخورد کرده یا هدف پرتابه قرار گرفتند. محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت خام ایران را تا اواسط اکتبر به صفر رساند. در ۱۲ اکتبر، بریتانیا سپاه پاسداران را به هدایت توطئه علیه پایگاه هوایی فرفورد متهم کرد. در ۱۶ اکتبر، پیمان دفاعی مکه عملیاتی شد و در ۱۹ اکتبر مصر با اعزام نیرو به عربستان موافقت کرد. در ۲۶ تا ۲۸ اکتبر، نشست‌های امنیتی چهارجانبه‌ای میان ایران، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در تهران برای کاهش تنش‌ها برگزار شد.

در اوایل نوامبر ۲۰۲۶، پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا که جمهوری‌خواهان شکست خود را به درگیری با ایران نسبت دادند، تلاش‌های دیپلماتیک از طریق قطر شدت گرفت. با این حال، درگیری‌های نظامی ادامه یافت. جنگنده‌های آمریکایی در ۳، ۷ و ۱۸ نوامبر مواضع پدافندی و موشکی ایران در جزیره قشم را بمباران کردند. ارتش آمریکا همچنین کارگروهی برای مسدودسازی مسیرهای زمینی ایران تشکیل داد. در واکنش، سپاه پاسداران در ۱۳ و ۱۵ نوامبر پایگاه‌ها و رادارهای آمریکا در بحرین را هدف حملات پهپادی قرار داد. ایران در ۱۶ نوامبر دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را تا پایان جنگ تعلیق کرد.

زنجیره تأمین با جهش تولید در حوضه اقیانوس اطلس و تغییر مقصد محموله‌های غرب آفریقا به سوی خریداران آسیایی، خود را بازآرایی کرد.از گزارش: صادرات نفت جهان با وجود مسدودسازی تنگه هرمز به رکورد تاریخی ۴۷.۵ میلیون بشکه در روز رسید ·

تا اواخر نوامبر ۲۰۲۶، نیروهای حوثی پس از عقب‌نشینی نیروهای دولتی یمن در ۱۵ نوامبر، مجدداً بر منطقه راهبردی باب‌المندب مسلط شدند. عراق صادرات نفت خود را از طریق یک کریدور با اسکورت آمریکا از سر گرفت. با وجود تداوم محاصره و حوادث مین‌گذاری در تنگه هرمز، تأمین‌کنندگان جهانی مسیرهای لجستیکی خود را تغییر دادند که به ثبات بازارها کمک کرد. وضعیت کنونی در حالت بن‌بست نظامی و سیگنال‌های دیپلماتیک غیرمستقیم قرار دارد، در حالی که آمریکا محاصره دریایی را حفظ کرده و ایران از خروج اورانیوم غنی‌شده خود امتناع می‌ورزد.