نتایج یک کارآزمایی مهم: شیمی‌درمانی و پرتودرمانی ۸۰ درصد بیماران سرطان رکتوم را از جراحی بزرگ و کولوستومی نجات می‌دهد

برای دهه‌ها، بیمارانی که در مراحل اولیه به سرطان رکتوم مبتلا می‌شدند، با یک معاوضه ویرانگر و تغییردهنده زندگی روبرو بودند: درمان بیماری اغلب به معنای از دست دادن رکتوم بود. درمان استاندارد، معروف به برداشتن کامل مزورکتوم (Total Mesorectal Excision)، شامل حذف کامل رکتوم از طریق جراحی است.

اگرچه این روش در از بین بردن سرطان بسیار مؤثر است، اما اغلب بیماران را با کیسه کولوستومی دائمی، همراه با اختلالات مادام‌العمر روده‌ای، ادراری و جنسی مواجه می‌کند. اکنون، یک کارآزمایی بالینی بین‌المللی مهم نشان داده است که این هزینه سنگین جسمی و روانی ممکن است دیگر برای اکثریت قریب به اتفاق بیماران ضروری نباشد.[1]

یافته‌های کارآزمایی STAR-TREC که این هفته در مجله «لنست آنکولوژی» (The Lancet Oncology) منتشر شد، نشان می‌دهد که ترکیب هدفمند شیمی‌درمانی و پرتودرمانی می‌تواند با اطمینان چهار نفر از هر پنج بیمار را از جراحی رادیکال بزرگ نجات دهد.

این کارآزمایی فاز ۲/۳ که توسط واحد کارآزمایی‌های بالینی تحقیقات سرطان بریتانیا (Cancer Research UK Clinical Trials Unit) در دانشگاه بیرمنگام با همکاری دانشگاه کالج لندن و دانشگاه لیدز هماهنگ شده بود، بیش از ۵۰۰ بیمار را جذب کرد. شرکت‌کنندگان از مراکز درمانی در سراسر بریتانیا، هلند، دانمارک، بلژیک و سوئد انتخاب شدند و این مطالعه را به یکی از جامع‌ترین مطالعات در نوع خود تبدیل کرد.[1][2]

محققان قصد داشتند رویکرد جراحی استاندارد سنتی را با دو روش جایگزین متمایز برای حفظ اندام مقایسه کنند. گروه آزمایشی اول یک دوره پنج هفته‌ای شیمی‌درمانی و پرتودرمانی طولانی‌مدت دریافت کردند که شامل تابش هدفمند همراه با قرص‌های شیمی‌درمانی روزانه بود. گروه دوم یک دوره کوتاه‌تر و فشرده‌تر پنج روزه فقط پرتودرمانی دریافت کردند.

هدف اصلی این بود که مشخص شود آیا این درمان‌های کم‌تهاجمی‌تر و مبتنی بر پاسخ، می‌توانند تومور را به اندازه‌ای کوچک یا کاملاً از بین ببرند که نیاز به برداشتن کامل رکتوم از بین برود، بدون اینکه ایمنی کلی سرطان‌شناسی یا شانس بقای بیمار به خطر بیفتد.[1][2]

نتایج موقت ۱۲ ماهه چشمگیر بود و به شدت به نفع پروتکل درمانی طولانی‌تر بود. در میان بیمارانی که رژیم پنج هفته‌ای شیمی‌درمانی و پرتودرمانی را دریافت کردند، تقریباً ۸۰ درصد با موفقیت کامل از جراحی رادیکال اجتناب کردند.

در مواردی که سرطان به طور قابل توجهی کوچک شده بود اما به طور کامل توسط پرتو و شیمی‌درمانی از بین نرفته بود، جراحان توانستند یک عمل جراحی بسیار کوچک‌تر و کم‌تهاجمی از طریق مقعد (transanal) انجام دهند. این عمل موضعی تنها بافت آسیب‌دیده باقی‌مانده را حذف کرد و با موفقیت رکتوم بیمار را دست‌نخورده نگه داشت و آناتومی طبیعی دستگاه گوارش او را حفظ کرد.[1][2]

پرتودرمانی کوتاه‌مدت نیز مزایای بالینی قابل توجهی را نشان داد، اگرچه کمی کمتر از رویکرد ترکیبی شیمی‌درمانی و پرتودرمانی طولانی‌تر مؤثر بود. تقریباً ۶۱ درصد از بیماران در گروه پرتودرمانی پنج روزه توانستند از جراحی بزرگ اجتناب کنند.

نکته مهم این است که هر دو استراتژی حفظ اندام در مقایسه با جراحی رادیکال اولیه، منجر به بروز کمتر عوارض جانبی شدید کوتاه‌مدت و عوارض حین عمل شدند. این نشان می‌دهد که مسیر حفظ اندام نه تنها رکتوم را نجات می‌دهد، بلکه یک مسیر درمانی فوری، اساساً ملایم‌تر و کم‌ضربه برای بیماران فراهم می‌کند.[1][2]

پروفسور سایمون باخ (Simon Bach)، محقق ارشد مشترک کارآزمایی STAR-TREC و استاد جراحی کولورکتال در دانشگاه کالج لندن، گفت: «برای دهه‌ها از بیماران خواسته‌ایم که از دست دادن رکتوم – و اغلب یک استومای دائمی – را به عنوان بهای درمان سرطان خود بپذیرند. این نتایج نشان می‌دهد که برای بسیاری از افراد، دیگر نیازی به پرداخت این بها نیست. چهار نفر از هر پنج بیمار تحت درمان با شیمی‌درمانی و پرتودرمانی، رکتوم خود را حفظ کردند. گام بعدی این است که مطمئن شویم این رویکرد برای هر بیماری که می‌تواند از آن بهره ببرد، در دسترس قرار گیرد.»[1]

پیامدهای این یافته‌ها برای کیفیت زندگی بیماران عمیق و فوری است. جراحی رادیکال لگن خطرات قابل توجهی در حین عمل دارد، نیاز به بستری طولانی‌مدت در بیمارستان دارد و زندگی روزمره بیمار را از طریق مدیریت استوما و از دست دادن عملکرد عصب لگنی به طور اساسی تغییر می‌دهد.

با حرکت به سمت یک رویکرد حفظ اندام مبتنی بر پاسخ، انکولوژیست‌ها می‌توانند سرطان موضعی را به طور مؤثر درمان کنند و در عین حال عملکردهای طبیعی بدن را حفظ نمایند. ماهیت قانع‌کننده این یافته‌ها قبلاً باعث به‌روزرسانی سریع دستورالعمل‌های بالینی در هلند شده و شیمی‌درمانی و پرتودرمانی را به عنوان یک گزینه ارجح تثبیت کرده است.[2][3]

در حالی که داده‌های ۱۲ ماهه به شدت از شیمی‌درمانی و پرتودرمانی به عنوان یک استاندارد مراقبتی جدید و تحول‌آفرین برای سرطان رکتوم در مراحل اولیه و میانی حمایت می‌کند، تیم‌های تحقیقاتی تأکید می‌کنند که نظارت بالینی همچنان ادامه دارد. محققان به ردیابی شرکت‌کنندگان در کارآزمایی برای مجموع ۳۰ ماه از پیش تعیین شده ادامه خواهند داد.

این دوره پیگیری طولانی‌تر برای اطمینان از این امر حیاتی است که نرخ عود موضعی سرطان، بقای بدون متاستاز و ایمنی کلی سرطان‌شناسی در درازمدت به طور قطعی با رویکرد جراحی سنتی و تهاجمی‌تر مطابقت داشته باشد یا از آن فراتر رود.[1][2]

اگر داده‌های بلندمدت نیز این نتایج را تأیید کنند، کارآزمایی STAR-TREC یکی از مهم‌ترین تغییرات پارادایم در انکولوژی دستگاه گوارش در تاریخ اخیر خواهد بود. برای هزاران بیماری که هر ساله با سرطان رکتوم در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شوند، اضطراب ناشی از تشخیص سرطان دیگر با ترس از تغییرات آناتومیکی تغییردهنده زندگی همراه نخواهد شد.

همانطور که جامعه پزشکی به سمت مراقبت‌های بسیار شخصی‌سازی شده و مبتنی بر پاسخ حرکت می‌کند، تمرکز فراتر از صرفاً زنده ماندن از سرطان گسترش می‌یابد تا اطمینان حاصل شود که بیماران می‌توانند زندگی پس از درمان خود را تا حد امکان عادی و کامل سپری کنند.[3]