آزمایش بالینی فاز ۲: ویتامین ث خوراکی ممکن است بقای بیماران مبتلا به اختلالات پیش‌سرطانی خون را افزایش دهد

محققان و انکولوژیست‌ها اکنون با داده‌های غیرمنتظره‌ای روبرو هستند که می‌تواند مسیر درمان اختلالات پیش‌سرطانی خون را تغییر دهد؛ آن‌ها باید تصمیم بگیرند که آیا یک مکمل ساده و ارزان‌قیمت شایستگی ورود به پروتکل‌های پیشگیری از لوسمی را دارد یا خیر. گام بعدی، طراحی و اجرای یک کارآزمایی فاز ۳ گسترده‌تر است تا یافته‌های شگفت‌انگیز کارآزمایی فاز ۲ موسوم به EVITA را راستی‌آزمایی کند.[2][5]

در این کارآزمایی که نتایج آن در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در نشریه انجمن سرطان آمریکا (CANCER) منتشر شد، ۱۰۹ بیمار از ایالات متحده و دانمارک شرکت داشتند. این افراد به سیتوپنی کلونال با اهمیت نامشخص (CCUS) یا بدخیمی‌های میلوئیدی کم‌خطر مبتلا بودند؛ شرایطی که خطر پیشرفت به سمت سرطان خون حاد (AML) را به همراه دارد.[1][2]

بیماران شرکت‌کننده در این مطالعه به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. نیمی از آن‌ها روزانه ۱۰۰۰ میلی‌گرم ویتامین ث خوراکی دریافت کردند و نیمی دیگر دارونما مصرف کردند. مدت زمان این مداخله ۱۲ ماه تعیین شده بود تا تاثیر مکمل بر روند بیماری به دقت ارزیابی شود.[1][4]

هدف اصلی این مطالعه، بررسی توقف رشد کلون‌های سلول‌های خونی غیرطبیعی بود که پس از یک سال، تفاوتی بین دو گروه مشاهده نشد و کارآزمایی در رسیدن به هدف اولیه خود ناکام ماند. سلول‌های پیش‌سرطانی در هر دو گروه با سرعت مشابهی به رشد خود ادامه دادند.[1][3]

با این حال، تحلیل‌های اکتشافی پس از میانگین ۳۳.۶ ماه پیگیری، محققان را شگفت‌زده کرد: در گروه دریافت‌کننده ویتامین ث تنها ۱۱ مورد مرگ ثبت شد، در حالی که این رقم در گروه دارونما ۲۴ مورد بود؛ نتیجه‌ای که معادل کاهش ۶۵ درصدی خطر مرگ ارزیابی می‌شود.[1][5]

بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان در ابتدای مطالعه دارای کمبود ویتامین ث بودند. مصرف این مکمل نه‌تنها سطح ویتامین را به سرعت به حد طبیعی رساند، بلکه با تغییرات بیولوژیکی مرتبط با کاهش التهاب همراه بود. علاوه بر این، عوارض جانبی جدی در گروه ویتامین ث به میزان قابل‌توجهی کمتر بود (۳۳ درصد در برابر ۵۷ درصد در گروه دارونما) و موارد ابتلا به ذات‌الریه نیز از ۱۵ درصد به ۲ درصد کاهش یافت.[1][5]

با وجود این نتایج امیدوارکننده، متخصصان بر لزوم احتیاط تاکید دارند. دکتر جان ریچز از موسسه سرطان بارتس در بریتانیا خاطرنشان می‌کند: «بهبود بقا یک یافته جالب اما غیرمنتظره در مطالعه‌ای نسبتاً کوچک بود که برای سنجش طول عمر طراحی نشده بود. بنابراین، ما هنوز شواهد کافی برای تغییر رویه بالینی نداریم.»[3]

پیتر ای. جونز، یکی از نویسندگان ارشد این مطالعه از موسسه تحقیقاتی ون اندل، معتقد است که این یافته‌ها منطق قدرتمندی برای ادامه تحقیقات فراهم می‌کند. او می‌گوید: «کارآزمایی EVITA به ما دلیلی قوی می‌دهد تا بررسی کنیم چگونه ویتامین ث ممکن است به افراد مبتلا به سرطان‌های اولیه خون کمک کند. ما محتاطانه خوش‌بین هستیم که این یافته‌ها بتواند استراتژی‌های آینده برای توقف توسعه لوسمی را شکل دهد.»[2][4]

مداخله در مسیرهای التهابی و اپی‌ژنتیک با استفاده از مکمل‌های در دسترس، پتانسیل بالایی برای بهبود کیفیت زندگی بیماران نشان می‌دهد. با این وجود، تصمیم‌گیری قطعی درباره گنجاندن ویتامین ث در پروتکل‌های استاندارد درمانی به نتایج کارآزمایی فاز ۳ بستگی دارد که قرار است در سال‌های آینده با جمعیت آماری گسترده‌تری انجام شود.[2][5]