زنان با بیماری‌های مشابه مردان کمتر تحت درمان‌های فعال و جراحی قرار می‌گیرند

در میان ۳۸ مطالعه بالینی که پرونده‌های پزشکی بیماران را بررسی کرده‌اند، ۳۳ مطالعه نشان می‌دهند که زنان و مردان با وجود ابتلا به بیماری‌های کاملا یکسان، درمان‌های متفاوتی دریافت می‌کنند. این آمار که در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی «پلاس وان» (PLOS One) منتشر شد، حاصل بررسی گسترده پژوهشگران دانشگاه سنت اندروز است که نشان می‌دهد سیستم‌های درمانی تمایل کمتری به ارائه درمان‌های فعال و تهاجمی به زنان دارند.[1][3]

دکتر اندرو اومالی و دکتر میریام وینهویزن، سرپرستان این پژوهش، با غربالگری ۱۱۱۲ مطالعه منتشر شده، در نهایت به ۴۱ مقاله رسیدند که به طور مستقیم مراقبت‌های ارائه‌شده به بیماران زن و مرد را مقایسه می‌کردند. نتایج نشان داد که در حوزه قلب و عروق، تفاوت‌ها بسیار چشمگیر است؛ مردان مبتلا به نارسایی قلبی یا ضربان قلب نامنظم بیشتر برای جراحی بای‌پس و استنت‌گذاری ارجاع داده می‌شوند، در حالی که زنان با همان شرایط، بیشتر با تجویز داروهایی مانند استاتین‌ها مدیریت می‌شوند.[1][2]

این الگوی درمانی تنها به بیماری‌های قلبی محدود نمی‌شود و در تخصص‌های دیگر نیز تکرار شده است. بر اساس این بررسی، مردان مبتلا به بیماری پارکینسون شانس بیشتری برای ارجاع جهت دریافت درمان «تحریک عمقی مغز» دارند. همچنین در بخش گوارش و کبد، بیماران مرد مبتلا به نارسایی کبدی با احتمال بیشتری نسبت به زنان در لیست پیوند کبد قرار می‌گیرند و درمان‌های نجات‌بخش را سریع‌تر دریافت می‌کنند.[2]

در زمینه بیماری‌های کلیوی و مدیریت درد نیز نابرابری‌های مشابهی ثبت شده است. زنان مبتلا به بیماری‌های کلیوی که نیاز به دیالیز دارند، کمتر به دسترسی‌های دائمی عروقی دست می‌یابند و مجبورند مدت زمان بیشتری را با کاتتر سپری کنند که خطرات عفونی خاص خود را به همراه دارد. علاوه بر این، در اورژانس‌ها و کلینیک‌های مدیریت درد، زنان کمتر از مردان مسکن‌های قوی مانند اپیوئیدها را برای کنترل دردهای شدید دریافت کرده‌اند.[2][3]

نکته قابل توجه در این پژوهش این است که هیچ‌یک از دستورالعمل‌های بالینی موجود، درمان متفاوتی را بر اساس جنسیت برای این بیماری‌ها توصیه نکرده‌اند. این فقدان توجیه علمی نشان می‌دهد که تفاوت در درمان، نه بر اساس نیازهای بیولوژیک متفاوت، بلکه به دلیل سوگیری‌های پنهان در سیستم درمانی رخ می‌دهد. محققان تاکید می‌کنند که غیبت تاریخی زنان در کارآزمایی‌های بالینی دهه‌های گذشته باعث شده تا بسیاری از استانداردهای درمانی بر اساس فیزیولوژی مردان شکل بگیرد.[1][2][3]

دکتر اومالی درباره ریشه‌های این تفاوت‌ها می‌گوید: «برای پزشکان بالینی، این یافته‌ها هشداری است تا بررسی کنند که آیا درمان‌ها بر اساس شواهد بالینی ارائه می‌شوند یا بر اساس پیش‌فرض‌ها.» او توضیح می‌دهد که مطالعات نشان داده‌اند برخی پزشکان علائم زنان را بیشتر به اضطراب نسبت می‌دهند که این امر می‌تواند حتی در صورت مثبت بودن نتایج آزمایش‌ها، به خطاهای تشخیصی یا انتخاب درمان‌های محافظه‌کارانه‌تر منجر شود.[2][3]

با این حال، این الگو در تمام بیماری‌ها صدق نمی‌کند و استثنائاتی نیز وجود دارد. محققان دریافتند که در درمان سکته مغزی و دیابت تفاوت معناداری بین دو جنس وجود ندارد و زنان حتی در دریافت درمان‌های مرتبط با زوال عقل (دمانس) آمار بالاتری نسبت به مردان دارند. دکتر وینهویزن با اشاره به این داده‌ها می‌گوید: «اگرچه جهت‌گیری این یافته‌ها غافلگیرکننده نبود، اما ثبات و تکرار آن‌ها در تخصص‌های مختلف شگفت‌انگیز بود.»[2][3]

برای بیماران، این داده‌ها می‌تواند به عنوان یک ابزار توانمندسازی عمل کند. آگاهی از این تفاوت‌ها به زنان اجازه می‌دهد تا در جلسات مشاوره پزشکی فعال‌تر باشند، درباره تمام گزینه‌های درمانی از جمله جراحی‌ها و مداخلات فیزیکی سوال بپرسند و در صورت نیاز، نظر پزشک دوم را نیز جویا شوند. این رویکرد مشارکتی می‌تواند به کاهش خطاهای ناشی از سوگیری‌های ناخودآگاه کمک کرده و مسیر را برای دریافت مراقبت‌های دقیق‌تر و عادلانه‌تر هموار سازد.[1]