کشف غیرمنتظره: داروی آزمایشی سرطان ممکن است با پوکی استخوان پس از یائسگی مقابله کند

از یک سو، متخصصان غدد درون‌ریز سال‌هاست هشدار می‌دهند که درمان‌های فعلی پوکی استخوان، اگرچه روند تحلیل استخوان را کند می‌کنند، اما با عوارض جانبی و برنامه‌های مصرف دشواری همراه هستند که استفاده طولانی‌مدت را برای بسیاری از زنان یائسه غیرممکن می‌سازد. از سوی دیگر، پژوهشگران حوزه متابولیسم استدلال می‌کنند که تمرکز صرف بر تراکم استخوان، مشکل بزرگ‌تر یعنی تغییرات متابولیک و افزایش وزن دوران یائسگی را نادیده می‌گیرد. اکنون، یک کشف تصادفی در حوزه سرطان‌شناسی ممکن است پاسخی برای هر دو گروه داشته باشد.[1][2]

بر اساس مطالعه‌ای که به تازگی در نشریه «npj Drug Discovery» منتشر شده است، یک داروی آزمایشی به نام CADD522 که در اصل برای مبارزه با سرطان توسعه یافته بود، نتایج شگفت‌انگیزی در مدل‌های حیوانی یائسگی نشان داده است. این ترکیب دارویی در ابتدا برای مسدود کردن پروتئین RUNX2 طراحی شده بود؛ پروتئینی که به رشد و گسترش چندین نوع سرطان کمک می‌کند.[1][6]

دکتر دارل گرین (Darrell Green)، پژوهشگر ارشد از دانشکده پزشکی نورویچ در دانشگاه ایست آنگلیا (UEA)، توضیح می‌دهد که تیم او به طور غیرمنتظره‌ای متوجه شدند این دارو در موش‌های یائسه باعث تقویت استخوان‌ها می‌شود. پس از هشت هفته درمان، اسکن‌ها نشان داد که حجم استخوان‌ها افزایش یافته و ساختار ظریف لانه‌زنبوری درون استخوان‌ها که برای مقاومت و استحکام حیاتی است، به خوبی حفظ شده است.[1][3]

تفاوت اساسی CADD522 با درمان‌های رایج پوکی استخوان در مکانیسم عمل آن است. بسیاری از داروهای موجود، مانند بیس‌فسفونات‌ها، با سرکوب فرآیند طبیعی تخریب استخوان عمل می‌کنند. اما آزمایش‌های خون در این مطالعه نشان داد که داروی جدید بدون ایجاد اختلال در روند طبیعی تخریب و بازسازی، مستقیماً رشد استخوان جدید را تحریک می‌کند.[2][4]

شگفتی دوم این پژوهش، تأثیر دارو بر متابولیسم و وزن بود. موش‌هایی که CADD522 دریافت کردند، با وجود مصرف مقدار غذای مشابه با گروه کنترل، وزن و چربی بدنی کمتری داشتند. همچنین تجمع چربی در مغز استخوان آن‌ها که معمولاً پس از یائسگی افزایش می‌یابد و با ضعف سلامت استخوان مرتبط است، به میزان قابل‌توجهی کاهش یافت.[3][5]

علاوه‌بر این، بررسی‌ها نشان داد که این درمان تغییرات مفیدی در اسیدهای چرب بافت مغز ایجاد می‌کند. چربی‌های مفید امگا-۳ مانند DHA تا حد زیادی حفظ شدند و سایر تغییرات لیپیدی به سمت الگوهای سالم‌تر گرایش پیدا کردند. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که هنوز آزمایش‌های شناختی برای تأیید فواید مغزی این دارو انجام نشده است.[1][6]

از منظر کاربردی و بالینی، این یافته‌ها بسیار امیدوارکننده هستند، اما باید با احتیاط با آن‌ها برخورد کرد. آزمایش‌های ایمنی اولیه روی مدل‌های مختلف حیوانی نشان داده است که CADD522 می‌تواند به صورت خوراکی مصرف شود و به خوبی تحمل می‌شود. با این وجود، تفاوت‌هایی در نحوه پردازش این ترکیب توسط بافت انسانی در مقایسه با جوندگان مشاهده شده است.[4][5]

دکتر گرین تأکید می‌کند که این پژوهش هنوز در مراحل پیش‌بالینی قرار دارد و نتایج به دست آمده در حیوانات لزوماً به طور مستقیم در انسان‌ها تکرار نمی‌شوند. زنان یائسه نباید درمان‌های فعلی خود را متوقف کنند. با این حال، این کشف مسیر کاملاً جدیدی را برای توسعه نسل آینده داروهای پوکی استخوان باز می‌کند؛ داروهایی که ممکن است روزی بتوانند به طور همزمان با شکنندگی استخوان‌ها و عوارض متابولیک یائسگی مقابله کنند.[1][2]