نیروی هوایی آمریکا برنامه جایگزینی ۱۰ میلیون دلاری پهپاد ریپر را تسریع می‌کند؛ رونمایی جنرال اتمیکس از «وایلدفایر»

سال‌ها تحلیلگران صنایع دفاعی و درخواست‌های اولیه نیروی هوایی برای توسعه قابلیت‌ها، بر این فرض استوار بودند که جانشین پهپاد MQ-9 Reaper یک پلتفرم پنهان‌کار بسیار پیشرفته و با بقاپذیری بالا خواهد بود که می‌تواند به محافظت‌شده‌ترین حریم‌های هوایی جهان نفوذ کند. اما داده‌های عملیاتی از خاورمیانه موجب یک چرخش ساختاری شده است. پس از از دست دادن ده‌ها فروند ریپر در برابر پدافند هوایی ایران طی تنها چند ماه، نیروی هوایی ایالات متحده در حال تسریع برنامه «هواگردهای ماژولار انبوه» (MMA) است؛ تلاشی برای توسعه یک پهپاد ۱۰ میلیون دلاری و تحمل‌پذیر در برابر تلفات که برای استقرار در حجم انبوه و از دست رفتن در میدان نبرد، بدون آسیب رساندن به ساختار کلی نیروها، طراحی شده است.[1][2][3]

این تغییر رویه ناشی از یک واقعیت صریح ریاضی است. پهپادهای قدیمی‌تر MQ-9A Reaper با تجهیزات کامل بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون دلار هزینه دارند که از دست دادن مداوم آن‌ها در حریم‌های هوایی مورد مناقشه را بسیار پرهزینه می‌کند. با این حال، نیروی هوایی طی سال گذشته بین ۳۰ تا ۴۵ فروند از این هواگردها را در برابر موشک‌های زمین‌به‌هوای ایران از دست داده است که تقریباً معادل یک‌چهارم ناوگان فعال آن است. در واکنش به این وضعیت، مقامات نوسازی نیروی هوایی به‌صراحت خرید نسخه‌های ارتقایافته MQ-9B را رد کرده و در عوض تصمیم گرفته‌اند برنامه MMA را تسریع کنند تا یک جایگزین ارزان‌تر را تا سال ۲۰۲۹ عملیاتی کنند. سپهبد کریستوفر نیمی از نیروی هوایی در یک نشست خبری در سپتامبر ۲۰۲۶ به خبرنگاران گفت: «من امروز نمی‌توانم یک MMA بخرم. واقعیت این است که با توجه به بودجه و سایر محدودیت‌ها، امروز قصد ندارم تعداد زیادی MQ-9B نیز خریداری کنم.»[1][2][5]

در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، شرکت سیستم‌های هوانوردی جنرال اتمیکس — سازنده پهپاد اصلی ریپر — از پیشنهاد خود برای برنامه MMA رونمایی کرد: یک طراحی کاملاً جدید به نام «وایلدفایر» (Wildfire). این شرکت ادعا می‌کند که این پهپاد جدید با ارتفاع پروازی متوسط و مداومت پروازی بالا، فراتر از الزامات پایه پنتاگون عمل کرده و برد انتقالی ۸۰۰۰ مایل دریایی و ظرفیت حمل دو «موشک ضدکشتی دوربرد» (LRASM) یا چهار «موشک تهاجمی مشترک» را ارائه می‌دهد. پهپادهای قدیمی‌تر ریپر قادر به حمل هیچ‌یک از این تسلیحات نیستند. دیوید آر. الکساندر، رئیس شرکت جنرال اتمیکس، در بیانیه‌ای با تاکید بر اینکه این هواگرد بهترین ویژگی‌های سیستم‌های اثبات‌شده را با قطعات کم‌هزینه‌تر ترکیب می‌کند، اظهار داشت: «این دقیقاً همان طراحی مناسب برای مأموریت‌های پرتقاضا و مشتریان حساس به هزینه است.»[1][4][6]

شواهد مربوط به کاهش هزینه‌های وایلدفایر در معماری آن نهفته است. برخلاف ریپر که به یک ایستگاه کنترل زمینی اختصاصی و یک برآمدگی پشتی مشخص برای ارتباطات ماهواره‌ای سنتی متکی است، وایلدفایر برای استفاده از شبکه‌های پرتعداد مدار سفلی زمین (LEO) مانند «استارشیلد» طراحی شده است. علاوه بر این، این پهپاد سیستم‌های کنترل انحصاری را کنار گذاشته و از «معماری مرجع دولتی خودران» (A-GRA) استفاده می‌کند. این امر به یک اپراتور انسانی اجازه می‌دهد تا با بهره‌گیری از نرم‌افزار خودران توسعه‌یافته برای هواگردهای رزمی همکار FQ-42A، چندین پرنده را به‌طور همزمان مدیریت کند. با حذف دیش ماهواره‌ای سنگین و ایستگاه‌های زمینی نیازمند نیروی انسانی بالا، این طراحی میلیون‌ها دلار از هزینه‌های چرخه عمر پهپاد می‌کاهد.[4][5][6]

فراخوان واحد نوآوری دفاعی برای برنامه MMA، حداقل ظرفیت حمل محموله ۲۸۰۰ پوندی و شعاع رزمی بدون سوخت‌گیری ۲۳۰۰ مایل دریایی را طلب می‌کند. جنرال اتمیکس تاکید دارد که نقاط اتصال قوی‌تر و ماژولار بودن بازطراحی‌شده وایلدفایر، نه تنها این اهداف را محقق می‌سازد، بلکه به این هواگرد اجازه می‌دهد تا به عنوان یک «کامیون» همه‌کاره برای اثرگذاری‌های جنبشی و محموله‌های جنگ الکترونیک عمل کند. با حذف حسگرهای بسیار پیشرفته و تکیه بر رابط‌های ماژولار محموله، این طراحی ارزش را از بدنه هواگرد به مهماتی که حمل می‌کند منتقل کرده و دشمنان را مجبور می‌سازد تا رهگیرهای گران‌قیمت خود را برای پهپادهای ارزان‌قیمت هدر دهند.[1][2][4][6]

اگرچه هزینه واحد ۱۰ میلیون دلاری، معیار تعیین‌کننده این برنامه است، اما شواهد پشتیبان این رقم همچنان ضعیف به نظر می‌رسد. مقامات نیروی هوایی اذعان دارند که برآورد ۱۰ میلیون دلاری تنها شامل بدنه پایه هواگرد می‌شود و حسگرها، تسلیحات و سیستم‌های مأموریتی مورد نیاز برای عملیات رزمی را در بر نمی‌گیرد. هنوز مشخص نیست که یک پهپاد MMA با تجهیزات کامل مأموریتی پس از ادغام این محموله‌های ماژولار واقعاً چقدر هزینه خواهد داشت، و آیا جنرال اتمیکس می‌تواند به مقیاس تولید لازم برای کاهش قیمت بدنه به این هدف‌گذاری دست یابد یا خیر. ردپای مالی واقعی ناوگان MMA تنها زمانی آشکار خواهد شد که نیروی هوایی خرید کیت‌های مأموریتی همراه آن را آغاز کند.[2][5]

نیروی هوایی قصد دارد در سه‌ماهه نخست سال مالی ۲۰۲۷، چندین پیمانکار را برای مرحله بررسی مفاهیم برنامه MMA انتخاب کند تا اطمینان حاصل شود که جنرال اتمیکس با رقابت از سوی پیمانکاران دفاعی غیرسنتی مواجه خواهد شد. در حالی که فراخوان اولیه واحد نوآوری دفاعی، دستیابی به توانمندی عملیاتی اولیه برای ۲۰ فروند پهپاد را تا سال ۲۰۳۱ هدف‌گذاری کرده بود، این نیرو اکنون در تلاش است تا این هواگردها را در مقیاس وسیع تا سال ۲۰۲۹ عملیاتی کند. جنرال اتمیکس ادعا می‌کند که وایلدفایر می‌تواند سال‌ها پیش از ضرب‌الاجل ۲۰۳۱ تحویل داده شود؛ موضوعی که این هواگرد را نه تنها به عنوان یک مفهوم آینده‌نگرانه، بلکه به عنوان یک جایگزین فوری برای ناوگان شناسایی تحلیل‌رفته مطرح می‌کند.[1][2][5][6]

برنامه MMA نشان‌دهنده بازنویسی بنیادین دکترین جنگ هوایی ایالات متحده است. نیروی هوایی با اولویت دادن به کمیت، ماژولار بودن و تحمل‌پذیری در برابر تلفات نسبت به بقاپذیری، اذعان می‌کند که دوران حریم‌های هوایی بلامنازع به پایان رسیده است. عامل تعیین‌کننده این نخواهد بود که آیا وایلدفایر یا یک طرح رقیب می‌تواند دورتر پرواز کند یا محموله بیشتری حمل کند، بلکه مسئله این است که آیا پایگاه صنعتی دفاعی واقعاً می‌تواند آن‌ها را به قدری ارزان تولید کند که فرماندهان تمایل داشته باشند خطر سرنگونی آن‌ها را بپذیرند. در صورت موفقیت، این برنامه ناوگان پهپادی را از یک دارایی محدود و ویژه برای مبارزه با تروریسم، به یک ابزار پرحجم در جنگ‌های متعارف تبدیل خواهد کرد.[1][2][5]