وادا استفاده غیرتشخیصی از مونوکسید کربن را به فهرست ممنوعه دوپینگ ۲۰۲۶ اضافه کرد

به طور خلاصه: از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۱ دی ۱۴۰۴)، ورزشکاران مجاز به استفاده از مونوکسید کربن برای افزایش مصنوعی استقامت خود نیستند. آژانس جهانی ضد دوپینگ (WADA) رسماً استفاده غیرتشخیصی از مونوکسید کربن را به فهرست ممنوعه خود اضافه کرده است. برای ورزشکاران در تمامی رشته‌ها – از دوچرخه‌سواران تور دو فرانس گرفته تا ورزشکاران هنرهای رزمی ترکیبی که به دنبال افزایش ظرفیت هوازی خود هستند – استنشاق مکرر این گاز سمی برای شبیه‌سازی تمرین در ارتفاع، اکنون یک تاکتیک ممنوعه برای دستکاری خون محسوب می‌شود.[1][3]

این حکم به یک شکاف فیزیولوژیکی بحث‌برانگیز می‌پردازد که در طول فصل ۲۰۲۴ دوچرخه‌سواری حرفه‌ای مورد توجه عموم قرار گرفت. مشخص شد که چندین تیم نخبه از دستگاه‌های تنفس مجدد مونوکسید کربن استفاده می‌کردند. در حالی که تیم‌ها اصرار داشتند که این دستگاه‌ها صرفاً برای اندازه‌گیری مقادیر خونی هستند، این افشاگری نگرانی فوری دانشمندان ورزشی را برانگیخت. ترس این بود که این روش می‌تواند برای وادار کردن بدن به تولید گلبول‌های قرمز بیشتر، بدون نیاز به ترک سطح دریا توسط ورزشکار، مورد سوءاستفاده قرار گیرد.[2][7]

برای درک اینکه چرا این موضوع برای تمرینات شما اهمیت دارد، بهتر است به فیزیولوژی زمینه‌ای آن نگاه کنیم. مونوکسید کربن با تمایلی تقریباً ۲۰۰ برابر قوی‌تر از خود اکسیژن، به هموگلوبین – پروتئینی در گلبول‌های قرمز خون که حامل اکسیژن است – متصل می‌شود. هنگامی که این گاز در دوزهای کنترل‌شده و مکرر استنشاق می‌شود، جای اکسیژن را می‌گیرد و حالت هیپوکسی (کمبود اکسیژن) مصنوعی ایجاد می‌کند.[5][6]

بدن شما، با درک اینکه از اکسیژن محروم شده است، دقیقاً همان واکنشی را نشان می‌دهد که در ارتفاعات بالا نشان می‌دهد: هورمون اریتروپویتین (EPO) ترشح می‌کند. این هورمون تولید گلبول‌های قرمز جدید را تحریک می‌کند. برای یک ورزشکار رزمی که با یک مبارزه طاقت‌فرسای پنج راندی روبرو است، تعداد بالاتر گلبول‌های قرمز مستقیماً به حداکثر اکسیژن مصرفی (VO2 max) بیشتر، اکسیژن‌رسانی بهتر به عضلات فعال و تأخیر قابل توجه در خستگی منجر می‌شود.[4][6]

با این حال، خط بین دوز افزایش‌دهنده عملکرد و دوز بسیار سمی به طرز خطرناکی باریک است. مونوکسید کربن یک گاز سمی است؛ اشتباه در محاسبه دوز می‌تواند منجر به گیجی شدید، ضربان قلب سریع، آسیب اندام‌ها یا مرگ شود. با درک این خطرات جدی سلامتی، اتحادیه بین‌المللی دوچرخه‌سواری (UCI) از وادا درخواست کرد تا قبل از گسترش این عمل به سایر رشته‌های استقامتی و رزمی، ممنوعیت جامعی را اعمال کند.[3][5]

بر اساس طبقه‌بندی جدید M1.4 در کد وادا ۲۰۲۶، استفاده غیرتشخیصی از مونوکسید کربن به شدت ممنوع است. کمیته پزشکی وادا به این نتیجه رسید که اگرچه این گاز می‌تواند در شرایط خاصی اریتروپویز (تولید گلبول قرمز) را افزایش دهد، اما پتانسیل خطای محاسباتی مرگبار آن بسیار بیشتر از هرگونه مزیت ورزشی نظری است. پیام واضح است: خطرات هیپوکسی مصنوعی ارزش سازگاری‌های فیزیولوژیکی را ندارد.[1][4]

نکته حیاتی این است که وادا یک استثنای عملی و مشخص برای استفاده تشخیصی در نظر گرفته است. دانشمندان ورزشی و پزشکان تیم‌ها همچنان می‌توانند از آزمایش‌های تنفس مجدد مونوکسید کربن تک‌دوز برای اندازه‌گیری دقیق توده کلی هموگلوبین ورزشکار استفاده کنند. این امر به مربیان اجازه می‌دهد تا با خیال راحت پیگیری کنند که آیا یک اردوی تمرینی مشروع در ارتفاعات واقعاً مؤثر بوده است یا خیر، بدون اینکه از خط دوپینگ فعال عبور کنند.[1][2]

آزمایش تشخیصی شامل استنشاق حجم کم و دقیقی از مونوکسید کربن است که به طور موقت غلظت CO خون را تقریباً تا شش درصد افزایش می‌دهد – سطحی مشابه آنچه در یک فرد سیگاری قهار یافت می‌شود. از آنجایی که این گاز ظرف ۲۴ ساعت از سیستم پاک می‌شود، یک بار استفاده تشخیصی حداقل خطر طولانی‌مدت را به همراه دارد. وادا با ترسیم یک خط قاطع بین اندازه‌گیری و دستکاری، ضمن حفظ یک ابزار ارزشمند برای علوم ورزشی مشروع، از ایمنی ورزشکاران محافظت می‌کند.[2][7]