داروی بازسازی دندان وارد فاز ۲ آزمایش‌های انسانی شد؛ نویدبخش پایان پوسیدگی و ایمپلنت

فقدان دندان دائمی از لحاظ تاریخی به معنای یک عمر استفاده از جایگزین‌های مصنوعی بوده است—پیچ‌های تیتانیومی، روکش‌های چینی یا دندان‌های مصنوعی متحرک. برای میلیون‌ها بزرگسال و کودکی که به دلیل پوسیدگی، آسیب یا ژنتیک دندان از دست داده‌اند، استخوان فک به جای یک پایه بیولوژیکی، به یک سایت ساخت و ساز تبدیل می‌شود. اما یک دسته جدید از داروها در حال تغییر دندانپزشکی از مکانیک به بیولوژی هستند و نوید می‌دهند که جوانه‌های دندانی خفته پنهان در فک انسان را بیدار کنند.[3]

در آگوست ۲۰۲۶، آژانس داروها و تجهیزات پزشکی ژاپن (PMDA) مجوز آزمایش بالینی فاز ۲ داروی TRG-035 را صادر کرد. این داروی تجربی وریدی که برای بازسازی دندان‌های طبیعی طراحی شده، توسط شرکت تابعه دانشگاه کیوتو، Toregem BioPharma، توسعه یافته است و اخیراً ۵.۳ میلیون دلار بودجه جدید برای آزمایش اثربخشی خود جذب کرده است. این نقطه عطف پس از یک آزمایش ایمنی موفقیت‌آمیز فاز ۱ شامل ۳۰ مرد بزرگسال به دست آمد که در اوایل سال جاری بدون گزارش هیچ عارضه جانبی جدی به پایان رسید.[1][2]

این درمان یک پروتئین خاص به نام USAG-1 (ژن مرتبط با حساسیت رحم-۱) را هدف قرار می‌دهد. در بزرگسالان سالم، USAG-1 به عنوان یک ترمز بیولوژیکی عمل می‌کند و از رشد جوانه‌های دندانی باقی‌مانده به سومین مجموعه دندان پس از رویش مجموعه دائمی بزرگسالان جلوگیری می‌کند. TRG-035 یک پادتن مونوکلونال است که به این پروتئین متصل شده و آن را خنثی می‌کند و عملاً ترمز را آزاد کرده و به جوانه‌های خفته اجازه رشد می‌دهد تا به دندان‌های کاملاً عملکردی تبدیل شوند.[1]

در حالی که هدف نهایی درمان بزرگسالانی است که دندان‌های خود را به دلیل پوسیدگی یا آسیب از دست داده‌اند، آزمایش فاز ۲ الف بر روی یک جمعیت بسیار خاص تمرکز خواهد کرد: ۲۴ کودک دو تا هفت ساله مبتلا به هیپودنشیا (فقدان مادرزادی دندان) شدید.

این وضعیت ژنتیکی نادر باعث می‌شود بیماران شش یا چند دندان دائمی را از بدو تولد نداشته باشند. از آنجایی که استخوان فک کودکان هنوز در حال رشد است، ایمپلنت‌های سنتی اغلب غیرممکن هستند و آنها را وابسته به دندان‌های مصنوعی نامناسبی می‌کند که مانع تغذیه، گفتار و رشد فک می‌شوند.[1][2]

فرضیه بیولوژیکی به شدت توسط شواهد پیش‌بالینی پشتیبانی می‌شود. یک مطالعه برجسته در سال ۲۰۲۱ نشان داد که مسدود کردن USAG-1 با موفقیت بازسازی کامل دندان را در موش‌ها و راسوها تحریک می‌کند. دندان‌های تازه رشد یافته دارای مینا، عاج و پالپ طبیعی بودند و به طور طبیعی با استخوان فک و رگ‌های خونی اطراف یکپارچه شدند. انتقال از مدل‌های حیوانی به آزمایش‌های ایمنی انسانی تنها در چند سال، نشان‌دهنده یک ترجمه غیرمعمول سریع برای پزشکی ترمیمی است.

با این حال، محققان هشدار می‌دهند که نباید نتایج فوری را برای بیماران دندانی معمولی بیش از حد تبلیغ کرد. در حالی که مدل‌های حیوانی دندان‌های ساختاری سالمی را رشد دادند، آزمایش‌های انسانی هنوز باید ثابت کنند که یک دندان تحریک شده شیمیایی به درستی با بایت موجود هماهنگ می‌شود و اتصالات عصبی مناسبی را تشکیل می‌دهد.

علاوه بر این، بیدار کردن یک جوانه دندانی خفته در کودکی با نقص ژنتیکی، از نظر بیولوژیکی با بازسازی دندان در فک یک فرد ۶۰ ساله که حفره دندانش دهه‌ها خالی بوده، متفاوت است.[1]

با وجود هیجان، واقعیت بالینی نیازمند صبر است. این دارو هنوز در حال بررسی است و محققان در بیمارستان کیتانو تخمین می‌زنند که عرضه تجاری آن در زودترین حالت تا سال ۲۰۳۰ انجام شود، البته با فرض موفقیت همه آزمایش‌ها. پیش‌بینی‌های اولیه هزینه حدود ۱۱,۰۰۰ دلار برای هر دندان بازسازی شده است—قیمت اولیه بالایی که توسعه‌دهندگان انتظار دارند با افزایش مقیاس فناوری کاهش یابد و در نهایت آن را به عنوان یک گزینه سوم قابل قبول در کنار دندان‌های مصنوعی و ایمپلنت‌ها قرار دهد.[1]

برای بیمارانی که گزینه‌های دندانی آینده خود را می‌سنجند، چشم‌انداز به دو مسیر متمایز تقسیم می‌شود: قابلیت اطمینان مکانیکی تثبیت شده ایمپلنت‌های تیتانیومی در مقابل نوید بیولوژیکی در حال ظهور پزشکی ترمیمی. درک بده‌بستان‌ها (مزایا و معایب) بین این رویکردها برای هر کسی که سلامت دهان و دندان بلندمدت خود را مدیریت می‌کند، حیاتی است، زیرا این انتخاب نه تنها روش فوری، بلکه دهه‌ها سلامت استخوان و بافت را تعیین می‌کند.[3]