شکایت دسته‌جمعی علیه مایکروسافت و ولو به اتهام تبانی برای تثبیت قیمت بازی‌های رایانه‌ای

یک شکایت دسته‌جمعی جدید که در دادگاه فدرال واشنگتن ثبت شده، تهدید می‌کند که پایه‌های اقتصادی صنعت بازی‌های رایانه‌ای را بر هم بزند. شاکیان، مکس راکمن (Max Rockman) و راندال مورینگ (Randall Moring)، شکایت گسترده‌ای در زمینه ضد انحصار علیه مایکروسافت مطرح کرده‌اند و ادعا می‌کنند که این غول فناوری سال‌ها با شرکت ولو (Valve Corporation) تبانی کرده تا قیمت بازی‌های ویدیویی دیجیتال را به طور مصنوعی بالا ببرد. این دادخواست مدعی است که این دو شرکت به جای رقابت برای جذب مشتری، یک «کارتل سایه» تشکیل داده‌اند تا حاشیه سود بالایی را در فروشگاه‌های دیجیتال مربوطه خود حفظ کنند.[2]

در مرکز این شکایت، دامنه نفوذ عظیم این دو شرکت قرار دارد. شاکیان ادعا می‌کنند که مایکروسافت و ولو روی هم رفته حداقل ۸۰ درصد از بازار توزیع بازی‌های رایانه‌ای در ایالات متحده را کنترل می‌کنند. پلتفرم استیم (Steam) متعلق به ولو مدت‌هاست که نیروی غالب در فروش بازی‌های رایانه‌ای دیجیتال بوده است، اما این دادخواست استدلال می‌کند که استیم نمی‌توانست این شبه‌انحصار را بدون همکاری فعال و هماهنگ ناشران بزرگ و صاحبان پلتفرم‌های رقیب مانند مایکروسافت حفظ کند.

سازوکار ادعایی برای این کنترل بازار متکی بر چیزی است که وکلای ضد انحصار آن را «تعهدات برابری پلتفرم» (Platform Parity Obligations) یا بندهای «ملت کامله‌الوداد» (Most-Favored-Nation - MFN) می‌نامند. طبق این پرونده، مایکروسافت و ولو توافقاتی را منعقد کرده‌اند که تضمین می‌کند قیمت بازی‌های رایانه‌ای فروخته شده در فروشگاه مایکروسافت (Microsoft Store) هرگز کمتر از قیمت‌های ارائه شده در استیم نباشد. شاکیان استدلال می‌کنند که مایکروسافت با توافق بر سر تطابق قیمت‌ها به جای رقابت بر سر آن‌ها، در ازای کنار گذاشتن نقش خود به عنوان یک رقیب واقعی در بازار، «رشوه» و مزایای دیگری دریافت کرده است.[1]

برای مصرف‌کنندگان، پیامدهای این تثبیت قیمت ادعایی واضح است: یک کف قیمت مصنوعی. هنگامی که فروشگاه‌های دیجیتال نمی‌توانند با ارائه تخفیف یا قیمت‌های پایه پایین‌تر رقابت کنند، گیمرها مجبور به پرداخت نرخ‌های «فوق رقابتی» می‌شوند. این دادخواست ادعا می‌کند که این فقدان رقابت قیمتی نه تنها از سال ۲۰۱۱ میلیون‌ها دلار هزینه اضافی به مصرف‌کنندگان تحمیل کرده، بلکه نوآوری را نیز خفه کرده، کیفیت کلی بازی‌ها را کاهش داده و حق انتخاب مصرف‌کننده را در بازار دیجیتال محدود ساخته است.[1][2]

برای حمایت از ادعاهای خود مبنی بر وجود یک کارتل هماهنگ، شاکیان به مجموعه‌ای از اسناد حقوقی و داخلی شرکت‌ها اشاره می‌کنند. یک سند اصلی، جلسه داوری سال ۲۰۱۱ است که در آن یک داور صراحتاً اعلام کرد که بندی در توافق‌نامه توزیع بین ولو و مایکروسافت، مصداق «تثبیت قیمت افقی غیرقانونی» است. در حالی که ولو به شدت این توصیف را رد کرده است – و در پرونده‌های بعدی دادگاه استدلال کرده که داور از قانون پیروی نکرده و توافق فقط مربوط به عناوین شخص اول (First-Party) خود مایکروسافت بوده – شاکیان این حکم را به مثابه یک سند غیرقابل انکار می‌بینند.

این شکایت همچنین به شدت از ارتباطات داخلی‌ای استفاده می‌کند که در جریان یک دعوای ضد انحصار مجزا و در حال پیگیری، که توسط توسعه‌دهنده مستقل، ولفایر گیمز (Wolfire Games)، علیه ولو مطرح شده، کشف شده است. در یکی از ایمیل‌های ذکر شده، یک کارمند مایکروسافت اشاره کرده که استیم از لحاظ تاریخی برابری سخت‌گیرانه‌ای در محصول و قیمت را الزامی می‌کرده است. این کارمند توضیح داده که اگرچه این الزام «به طور رسمی در مستندات استیم‌ورکس (Steamworks)» (پورتال توسعه‌دهندگان ولو) فهرست نشده، اما «همیشه به صورت حضوری مطرح می‌شود»، که عملاً ناشران را مجبور می‌کند در صورت تمایل به دسترسی به پایگاه کاربری عظیم استیم، قیمت‌گذاری یکسانی را در تمام کانال‌های دیجیتال حفظ کنند.[1]

ولو و مایکروسافت به طور مداوم این توصیفات را رد کرده‌اند و اصرار دارند که سیاست‌های فروشگاه آن‌ها رویه استاندارد صنعت است، نه تبانی غیرقانونی. صاحبان پلتفرم استدلال می‌کنند که قیمت‌گذاری یکنواخت اغلب توسط خود ناشران تعیین می‌شود که قیمت خرده‌فروشی بازی‌های خود را مشخص می‌کنند، نه از طریق توافقات مخفیانه بین فروشگاه‌های رقیب. علاوه بر این، ولو قبلاً اعلام کرده است که توافقاتش مانع از فروش کلیدهای استیم توسط توسعه‌دهندگان از طریق خرده‌فروشان شخص ثالث نمی‌شود، که اغلب تخفیف‌های قابل توجهی ارائه می‌دهند.[1]

با این حال، شکایت واشنگتن یک اتفاق منفرد نیست؛ بلکه نشان‌دهنده یک جبهه در حمله حقوقی هماهنگ و جهانی علیه مدل کسب‌وکار ولو است. در بریتانیا، ولو در حال حاضر با یک شکایت دسته‌جمعی ۶۵۶ میلیون پوندی مواجه است که توسط شرکت حقوقی میلبرگ لندن (Milberg London LLP) و فعال حقوق دیجیتال، ویکی شات‌بولت (Vicki Shotbolt)، حمایت می‌شود. این دادخواست مشابه ادعاهای آمریکایی است و مدعی است که ولو از موقعیت غالب خود در بازار سوءاستفاده می‌کند تا کمیسیون‌های بیش از حد را تحمیل کند، که در نهایت به شکل قیمت‌های متورم به گیمرهای بریتانیایی منتقل می‌شود.

همزمان، یک طرح اروپایی به نام «ادعاهای رقابت مصرف‌کننده» (Consumer Competition Claims - CCC) در حال آماده‌سازی یک ادعای خسارت ۲۲۰ میلیون یورویی در هلند است. این طرح هلندی استدلال می‌کند که گیمرها برای بیش از یک دهه در یک حلقه قیمت‌گذاری غیررقابتی گرفتار شده‌اند و خواستار غرامت برای آسیب اقتصادی ناشی از سرکوب عمدی پویایی بازار هستند. در مجموع، این سه اقدام حقوقی یک آزمون استرس بی‌سابقه برای اکوسیستم توزیع دیجیتال محسوب می‌شوند.[2]

تنش اقتصادی اصلی در تمام این پرونده‌ها، کمیسیون درآمد ۳۰ درصدی استاندارد صنعت است که توسط پلتفرم‌هایی مانند استیم و فروشگاه مایکروسافت دریافت می‌شود. رقبایی مانند اپیک گیمز (Epic Games) تلاش کرده‌اند با دریافت سهم بسیار پایین‌تر ۱۲ درصدی، بازار را مختل کنند و از نظر تئوری به توسعه‌دهندگان اجازه دهند این صرفه‌جویی را به مصرف‌کنندگان منتقل کنند. با این حال، به دلیل الزامات ادعایی برابری قیمت، بازی‌ها به ندرت در فروشگاه اپیک گیمز ارزان‌تر از استیم هستند، که مزیت اصلی کارمزد پایین‌تر پلتفرم را خنثی می‌کند.[1]

شاکیان در پرونده مایکروسافت به دنبال وضعیت شکایت دسته‌جمعی هستند تا نماینده هر کسی باشند که بازی رایانه‌ای را از طریق استیم یا فروشگاه مایکروسافت در تاریخ ۲۵ مارس ۲۰۱۱ یا پس از آن خریداری کرده است. آن‌ها خواستار غرامت سه‌برابری (Treble Damages) – که یک بند در قانون ضد انحصار است و پرداخت غرامت را سه برابر می‌کند – به همراه یک حکم دائمی هستند که مایکروسافت را از حفظ هرگونه توافق تثبیت قیمت با ولو منع کند. اگر دادگاه‌ها به نفع مصرف‌کنندگان رأی دهند، سابقه حقوقی حاصل می‌تواند «مالیات استیم» (Steam Tax) را از بین ببرد و اساساً اقتصاد نحوه خرید و فروش بازی‌های ویدیویی در سطح جهان را بازنویسی کند.[2]