حمایت قانونگذاران آمریکای لاتین از «توافقات آیزاک» و انتقال سفارتخانه‌ها به اورشلیم؛ یک تغییر بزرگ دیپلماتیک

قانونگذاران بیش از دوازده کشور آمریکای لاتین، کنفرانس سه روزه مهمی را در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ در بوئنوس آیرس با امضای قطعنامه‌ای مشترک برای حمایت از گسترش «توافقات آیزاک» به پایان رساندند. این گردهمایی که به عنوان کنفرانس رؤسای آمریکای لاتین شناخته می‌شود، بیش از ۲۰ قانونگذار، سفیر و چهره سیاسی از کشورهایی از جمله برزیل، شیلی، کلمبیا و کاستاریکا را گرد هم آورد.[1]

محور اصلی این قطعنامه، تلاش هماهنگ برای تعمیق همکاری‌های منطقه‌ای با اسرائیل و تشویق دولت‌های آمریکای لاتین برای به رسمیت شناختن رسمی اورشلیم به عنوان پایتخت یکپارچه اسرائیل از طریق انتقال سفارتخانه‌های خود به آنجاست.

این حرکت قانونگذاری نشان‌دهنده یک همسویی مجدد ژئوپلیتیک مهم در نیمکره غربی است. برای دهه‌ها، بلوک‌های رأی‌گیری آمریکای لاتین در سازمان ملل اغلب از اسرائیل فاصله می‌گرفتند. ائتلاف جدید قصد دارد این روند را معکوس کند و عصر جدیدی از شراکت‌های استراتژیک مبتنی بر منافع مشترک اقتصادی، فناوری و امنیتی را پایه‌گذاری کند.

«توافقات آیزاک» به طور رسمی در ۱۹ آوریل ۲۰۲۶ توسط خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در اورشلیم راه‌اندازی شد. این توافقات که به وضوح از «توافقات ابراهیم» ۲۰۲۰ الگوبرداری شده است—که روابط بین اسرائیل و چندین کشور عربی را عادی‌سازی کرد—به دنبال ایجاد یک چارچوب موازی برای قاره آمریکا است.[2][3]

ریشه‌های این ابتکار به دریافت «جایزه جنسیس» (Genesis Prize) توسط میلی در سال ۲۰۲۵ بازمی‌گردد، جایزه‌ای که اغلب به آن «نوبل یهودی» گفته می‌شود. میلی مبلغ یک میلیون دلاری این جایزه را به عنوان سرمایه اولیه برای یک سازمان غیرانتفاعی جدید مستقر در نیویورک به نام «دوستان آمریکایی توافقات آیزاک» (AFOIA) اختصاص داد که به اجرای اهداف این چارچوب در سراسر منطقه کمک می‌کند.[3][4]

در حالی که توافقات ابراهیم بر عادی‌سازی تاریخی متمرکز بود، توافقات آیزاک برای تعمیق شراکت‌های موجود و نوظهور طراحی شده است. این چارچوب اقدام هماهنگ علیه تروریسم، یهودستیزی و قاچاق مواد مخدر را الزامی می‌کند، در حالی که فعالانه به ترویج گشایش اقتصادی و تبادل فناوری می‌پردازد.[2][4]

یکی از محرک‌های اصلی برای بخش امنیتی، هدف مشترک مقابله با نفوذ ایران است. کشورهای شرکت‌کننده متعهد شده‌اند که تبادل اطلاعات و هماهنگی اجرای قانون را برای هدف قرار دادن شبکه‌های نیابتی ایران، مانند حزب‌الله، که از لحاظ تاریخی حضور عملیاتی در نیمکره غربی، به ویژه در منطقه مرزی سه‌گانه (Tri-Border Area)، داشته‌اند، تقویت کنند.[2]

فراتر از امنیت، این توافقات به عنوان یک موتور بزرگ اقتصادی و فناوری عمل می‌کنند. کشورهای آمریکای لاتین مشتاق استفاده از تخصص جهانی شناخته‌شده اسرائیل در نوآوری‌های با فناوری پیشرفته، کشاورزی، آبیاری و مدیریت آب هستند—بخش‌هایی که برای اقتصادهای در حال توسعه منطقه حیاتی هستند.[3]

توافقات دوجانبه ملموس در حال حاضر در حال تحقق است. در آوریل ۲۰۲۶، آرژانتین و اسرائیل یک تفاهم‌نامه جامع در مورد هوش مصنوعی امضا کردند. این توافق شامل زیرساخت‌های ابررایانه‌ای، استقرار هوش مصنوعی در بخش‌های غیرنظامی و تحقیقات مشترک بین ستاد ملی هوش مصنوعی اسرائیل و وزارتخانه‌های علوم آرژانتین است.[5]

اتصال فیزیکی نیز برای حمایت از این روابط دیپلماتیک جدید در حال گسترش است. شرکت هواپیمایی ملی اسرائیل، اِل آل (El Al)، برنامه‌های خود را برای راه‌اندازی اولین سرویس پروازی خود به آمریکای جنوبی اعلام کرد که پروازهای بدون توقف بین تل‌آویو و بوئنوس آیرس قرار است در اواخر سال ۲۰۲۶ آغاز شود.[5]

فشار برای انتقال سفارتخانه‌ها به اورشلیم از سوی سازمان‌دهندگان به عنوان مهر نهایی دیپلماتیک برای مشارکت در توافقات آیزاک تلقی می‌شود. با انتقال سفارتخانه‌های خود، این کشورها با گروه منتخبی از کشورها، از جمله ایالات متحده، گواتمالا و هندوراس، که قبلاً این اقدام را انجام داده‌اند، همسو خواهند شد.

چارچوب‌بندی ایدئولوژیک این توافقات به شدت بر دیپلماسی مبتنی بر ایمان و ریشه‌های فرهنگی مشترک تکیه دارد. در کنفرانس بوئنوس آیرس، رئیس‌جمهور میلی این ابتکار را به عنوان یک انتخاب تمدنی توصیف کرد و اظهار داشت که منطقه با یک مبارزه «وجودی» روبرو است که در آن «جایی برای بی‌طرفی وجود ندارد.»[1]

بنیاد متحدان اسرائیل (Israel Allies Foundation - IAF)، که میزبان مشترک کنفرانس بود، در بسیج این حمایت نقش اساسی داشته است. چهره‌هایی مانند فلاویو بولسونارو، نامزد ریاست‌جمهوری برزیل، از تلاش برای متحد کردن مسیحیان و یهودیان حول دیپلماسی مبتنی بر ایمان تمجید کرد، که به گفته او نیروی محرکه ایستادگی ملت‌ها در برابر یهودستیزی است.[1]

زیرساخت‌های قانونگذاری به سرعت در حال گسترش است. فراکسیون پارلمانی برزیل-اسرائیل اخیراً اولین گروه قانونگذاری در آمریکای لاتین شد که «اعلامیه اصول مشترک توافقات آیزاک» را امضا کرد و الگوی رسمی برای همکاری در توسعه اقتصادی و مراقبت‌های بهداشتی ایجاد نمود.[3]

با نگاه به آینده، معماران توافقات آیزاک قصد دارند این دستاوردها را از طریق چارچوب‌های مالی نهادینه کنند. در ژوئن ۲۰۲۶، اسرائیل یک نامه تفاهم غیرالزام‌آور با بانک توسعه بین‌المللی آمریکا (Inter-American Development Bank) برای ایجاد یک چارچوب سرمایه‌گذاری مرتبط با توافقات آیزاک برای آمریکای لاتین و کارائیب امضا کرد که نشان می‌دهد این تغییر دیپلماتیک با سرمایه قابل توجهی پشتیبانی خواهد شد.[3]