پنتاگون استراتژی هسته‌ای خود را بازنگری می‌کند؛ اولویت با تسلیحات تاکتیکی برای مقابله با چین و روسیه

برای دهه‌ها، وعده ضمنی دکترین هسته‌ای آمریکا این بود که هرگونه استفاده از تسلیحات اتمی، منجر به یک تبادل تمام‌عیار و پایان‌دهنده تمدن خواهد شد—تهدیدی چنان مطلق که صلح را حفظ می‌کرد. اکنون، این محاسبات در حال تغییر است و احتمال جنگ هسته‌ای محدود را بسیار به میدان نبرد نزدیک‌تر می‌کند. وزارت دفاع آمریکا در حال تدوین یک بازنگری بسیار محرمانه در استراتژی هسته‌ای خود است که از اتکای انحصاری به موشک‌های استراتژیک دوربرد فاصله می‌گیرد. در عوض، چارچوب جدید، استقرار احتمالی تسلیحات هسته‌ای تاکتیکی کوتاه‌برد و با قدرت تخریب کمتر را در درگیری‌های منطقه‌ای در اولویت قرار می‌دهد.[1][2]

این چرخش استراتژیک، که تحت نظارت «ال‌بریج کولبی»، معاون وزیر دفاع در امور سیاست‌گذاری، انجام می‌شود، یکی از مهم‌ترین تغییرات در تاکتیک‌های نظامی آمریکا از زمان جنگ سرد است. دستورالعمل بازنگری‌شده طراحی شده است تا گزینه‌های پاسخ گسترده‌تری را در طول بحران‌هایی که متحدان آمریکا را درگیر می‌کند، مانند حمله چین به تایوان یا نفوذ روسیه به قلمرو ناتو، در اختیار رئیس‌جمهور قرار دهد. برنامه‌ریزان استدلال می‌کنند که داشتن گزینه‌های تاکتیکی قابل استقرار در خط مقدم، به دشمنان این پیام را می‌دهد که آغاز یک جنگ منطقه‌ای خطرات هسته‌ای غیرقابل قبولی به همراه دارد و عملاً شکاف تشدید تنش را می‌بندد.[1][2]

فوریت این بازنگری ناشی از انقضای پیمان «نیو استارت» (New START) در فوریه ۲۰۲۶ است که آخرین محدودیت‌های باقی‌مانده بر کلاهک‌های هسته‌ای استراتژیک آمریکا و روسیه را از بین برد. مقامات دفاعی هشدار می‌دهند که بدون محدودیت‌های الزام‌آور پیمانی، محیط امنیتی جهانی وارد مرحله جدید و بی‌ثباتی شده است. روسیه زرادخانه گسترده و متنوعی از کلاهک‌های هسته‌ای تاکتیکی را حفظ کرده و مدت‌هاست که تحت دکترین «تشدید برای کاهش تنش» (escalate to de-escalate) عمل می‌کند—این فرض که منفجر کردن یک سلاح با قدرت تخریب پایین می‌تواند قدرت‌های غربی را مجبور به تسلیم در یک درگیری متعارف کند.[1][2]

همزمان، نوسازی هسته‌ای چین با سرعتی شتاب گرفته که برنامه‌ریزان پنتاگون را نگران کرده است، به طوری که پیش‌بینی‌ها نشان‌دهنده گسترش عظیم کلاهک‌های قابل پرتاب این کشور تا پایان دهه جاری است. استراتژی جدید آمریکا صراحتاً برای احتمال تهدیدات همزمان و چندجانبه آماده می‌شود و اذعان دارد که ارتش آمریکا باید قادر باشد همزمان مسکو و پکن را بازدارد.[1][2]

برای اجرای این دکترین، پنتاگون در حال بررسی نوسازی سیستم‌های پرتاب خاصی است که برای حملات منطقه‌ای طراحی شده‌اند. این سامانه‌ها به جای نابود کردن کل شهرها، برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های نظامی خاص—مانند پناهگاه‌های فرماندهی یا مناطق تجمع نیرو—طراحی شده‌اند. از لحاظ نظری، این امر به آمریکا اجازه می‌دهد تا دفاع متعارف در حال شکست خود را تقویت کند، بدون اینکه بلافاصله یک تبادل تمام‌عیار ترموهسته‌ای را آغاز نماید.[1][2]

با این حال، معرفی تسلیحات هسته‌ای «قابل استفاده» در طرح‌های جنگی منطقه‌ای، بحث‌های شدیدی را در میان کارشناسان کنترل تسلیحات و ناظران بین‌المللی برانگیخته است. منتقدان هشدار می‌دهند که کاهش آستانه هسته‌ای، استفاده از چنین تسلیحاتی را «قابل تصورتر» می‌کند و در نتیجه احتمال اشتباه محاسباتی فاجعه‌بار را افزایش می‌دهد. اگر یک درگیری متعارف در دریای چین جنوبی یا اروپای شرقی علیه نیروهای آمریکایی پیش برود، وسوسه استقرار یک سلاح هسته‌ای تاکتیکی می‌تواند مارپیچ غیرقابل کنترلی از تلافی‌جویی را آغاز کند.[1]

واکنش پکن سریع و شدید بوده است. تحلیلگران نظامی چین استراتژی پنتاگون را «باج‌خواهی هسته‌ای» آشکار توصیف کرده و واشنگتن را متهم می‌کنند که برای توجیه گسترش زرادخانه خود، تهدیدات خارجی را بزرگ‌نمایی می‌کند. کارشناسان در رسانه‌های وابسته به دولت هشدار دادند که رویکرد آمریکا این واقعیت را نادیده می‌گیرد که هرگونه استفاده هسته‌ای، صرف نظر از قدرت تخریب، ناگزیر منجر به تلافی گسترده خواهد شد و این فشار تاکتیکی را مسیری بی‌پروا به سوی خودویرانگری دانستند.[3]

برای متحدان آمریکا در اروپا و منطقه هند-آرام، این تغییر دکترین یک چالش دیپلماتیک پیچیده ایجاد می‌کند. در حالی که کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و لهستان برای امنیت خود به شدت به چتر هسته‌ای آمریکا متکی هستند، چشم‌انداز تبدیل شدن قلمرو آنها به صحنه تبادل هسته‌ای محدود، عمیقاً نگران‌کننده است. چالش پنتاگون این خواهد بود که به این شرکا اطمینان دهد که تأکید تاکتیکی جدید، بازدارندگی گسترده را تقویت می‌کند، نه اینکه مناطق آنها را به میدان‌های نبرد هسته‌ای بالقوه تبدیل کند.[1]

در نهایت، موفقیت استراتژی بازنگری‌شده به مکانیسم‌های اساسی نظریه بازدارندگی بستنی دارد. مقامات دفاعی معتقدند که یک وضعیت هسته‌ای انعطاف‌پذیرتر و معتبرتر، تنها راه جلوگیری از سوءاستفاده دشمنان از نقاط ضعف درک‌شده در نیروهای متعارف آمریکا است. با این حال، در حالی که موانع کنترل تسلیحات دوران جنگ سرد همچنان در حال فروپاشی هستند، گذار به مدل بازدارندگی چندجانبه تضمین می‌کند که معماری امنیت جهانی در آینده قابل پیش‌بینی شکننده باقی خواهد ماند.[1][2]