سونی تولید دیسک فیزیکی برای بازی‌های جدید پلی‌استیشن را در سال ۲۰۲۸ متوقف می‌کند

دوران دیسک فیزیکی بازی‌های ویدیویی تاریخ انقضای رسمی دارد. در ۱ جولای ۲۰۲۶، سونی اعلام کرد که تولید دیسک‌های فیزیکی برای تمام بازی‌های جدید پلی‌استیشن را از ژانویه ۲۰۲۸ متوقف خواهد کرد.[1][6]

این اعلامیه نقطه عطفی برای صنعت بازی است و گذاری را رسمی می‌کند که سال‌ها به آرامی در جریان بوده است. پس از مهلت ۲۰۲۸، عناوین جدید فقط به صورت دیجیتالی از طریق فروشگاه پلی‌استیشن (PlayStation Store) یا به صورت کارت‌های کد دیجیتال در فروشگاه‌های خرده‌فروشی در دسترس خواهند بود.[1]

نشانه‌های حذف درایو نوری مدت‌ها بود که دیده می‌شد. سال گذشته، توزیع فیزیکی بازی‌ها تنها ۳ درصد از کل درآمد پلی‌استیشن را تشکیل می‌داد، که یک کاهش خیره‌کننده نسبت به سلطه دیسک‌ها در یک دهه پیش است.[1]

عرضه پلی‌استیشن ۵ پرو (PlayStation 5 Pro) بدون دیسک در سال ۲۰۲۴ به عنوان یک پیش‌درآمد واضح برای استراتژی بلندمدت سخت‌افزاری سونی عمل کرد. با حذف درایو نوری، سونی هزینه‌های تولید را کاهش می‌دهد، زنجیره تأمین جهانی خود را ساده می‌کند و مصرف‌کنندگان را به سمت فروشگاه دیجیتال اختصاصی خود سوق می‌دهد.[1]

با این حال، این گذار یک نکته حیاتی برای مجموعه‌های فیزیکی موجود دارد. سونی به شرکای انتشاراتی خود تأیید کرده است که همچنان از چاپ مجدد بازی‌هایی که قبل از مهلت ژانویه ۲۰۲۸ منتشر شده‌اند، حمایت خواهد کرد.[3]

این بدان معناست که عناوینی که در سال ۲۰۲۷ یا قبل از آن عرضه شده‌اند، همچنان می‌توانند به صورت دیسک تولید شوند، به قراردادهای موجود احترام گذاشته می‌شود و یک حاشیه امن برای نسل فعلی نرم‌افزار فراهم می‌گردد. بازیکنان همچنان می‌توانند نسخه‌های فیزیکی عناوین قدیمی‌تر پلی‌استیشن ۵ را در آینده خریداری کنند.[3]

با وجود این امتیاز، این اعلامیه موجی از نگرانی را در میان مصرف‌کنندگان و حافظان بازی برانگیخته است. بازار دست دوم بازی‌های ویدیویی، که کاملاً به مبادله و فروش مجدد رسانه‌های فیزیکی وابسته است، با انقباض قابل توجهی روبرو خواهد شد.[2]

بدون دیسک‌های فیزیکی، بازیکنان توانایی قرض دادن بازی‌های جدید به دوستان، مبادله آن‌ها برای اعتبار فروشگاه یا جستجوی تخفیف در بازار دست دوم را از دست می‌دهند. فروشگاه دیجیتال سونی به تنها توزیع‌کننده عناوین جدید پلی‌استیشن تبدیل خواهد شد و به این شرکت قدرت بی‌سابقه‌ای در قیمت‌گذاری اکوسیستم خود می‌دهد.[2]

منتقدان همچنین به شکنندگی مالکیت دیجیتال اشاره کرده‌اند. تنها چند هفته قبل از اعلامیه دیسک، سونی به دلیل حذف ۵۵۰ فیلم از کتابخانه‌های دیجیتال کاربران به دلیل انقضای قرارداد مجوز، با واکنش شدید مواجه شد—این یک یادآوری تلخ است که خریدهای دیجیتال اغلب به توافقات متغیر شرکتی گره خورده‌اند.[2]

با این حال، صنعت گسترده‌تر به طور هماهنگ به سمت آینده‌ای بدون دیسک حرکت می‌کند. گزارش شده است که مایکروسافت در حال آماده‌سازی گذار دیجیتال خود برای نسل بعدی ایکس‌باکس با اسم رمز "پروژه هلیکس" (Project Helix) است، که انتظار می‌رود بدون درایو دیسک عرضه شود.[4]

برای پر کردن این شکاف و حفظ سازگاری با نسخه‌های قبلی، مایکروسافت در حال حاضر در حال آزمایش یک برنامه "حق مالکیت دیسک به دیجیتال" است. این ویژگی به کاربران ایکس‌باکس اجازه می‌دهد تا یک دیسک فیزیکی ایکس‌باکس وان یا سری ایکس را وارد کرده و آن را به یک مجوز دیجیتال دائمی مرتبط با حساب خود تبدیل کنند.[4][5]

اگر دیسک بعداً فروخته شود یا در کنسول دیگری استفاده شود، حق مالکیت دیجیتال به کاربر جدید منتقل می‌شود. این امر عملاً بازار دست دوم را حفظ می‌کند در حالی که گیم‌پلی واقعی را به یک فرمت دیجیتال منتقل می‌سازد و یک مصالحه دوستانه با مصرف‌کننده ارائه می‌دهد.[5]

این رویکرد با قطعیت سونی در تضاد است و نگاهی اجمالی به این موضوع می‌دهد که چگونه صاحبان پلتفرم‌های مختلف با پیچیدگی‌های مالکیت دیجیتال برخورد می‌کنند. در حالی که سونی بر یک جدایی کامل برای عناوین جدید تمرکز دارد، مایکروسافت به نظر می‌رسد بر دیجیتالی کردن کتابخانه‌های فیزیکی موجود متمرکز است.[3][5]

خرده‌فروشان نیز برای این تغییر آماده می‌شوند. انتظار می‌رود فروشگاه‌هایی که زمانی راهروهای بزرگی را به جعبه‌های پلاستیکی اختصاص داده بودند، به سمت فروش کارت‌های امتیاز دیجیتال، کالاهای ممتاز و لوازم جانبی سخت‌افزاری روی بیاورند تا کمبود تردد ناشی از عدم عرضه بازی‌های فیزیکی را جبران کنند.[1]

برای توسعه‌دهندگان مستقل و ناشران خاص، پایان دوران دیسک یک شمشیر دولبه است. در حالی که کابوس لجستیکی و هزینه‌های اولیه تولید فیزیکی را از بین می‌برد، اما اعتبار و ارتباط ملموس یک نسخه جعبه‌ای را نیز حذف می‌کند.[2]

در نهایت، مهلت ۲۰۲۸ نشان‌دهنده گام نهایی در یک گذار دیجیتال یک دهه‌ای است. با افزایش سرعت پهنای باند و تبدیل شدن پچ‌های حجیم روز اول به یک امر عادی، دیسک به آرامی از یک ضرورت به یک کلید فیزیکی برای دانلود دیجیتال تبدیل شده است.[1][6]

در حالی که این گذار بدون شک لجستیک صنعت را ساده کرده و حاشیه‌های سود شرکت‌ها را افزایش می‌دهد، بازیکنان را مجبور می‌کند تا در یک چشم‌انداز جدید حرکت کنند. درک این سازوکارها—از سیاست‌های چاپ مجدد گرفته تا تبدیل دیسک به دیجیتال—برای ساخت و حفظ یک کتابخانه بازی مدرن ضروری خواهد بود.[2][5]