احتمال دیدار پزشکیان و ترامپ در نیویورک؛ بررسی موانع و پیامدهای دیپلماسی در مجمع عمومی

روز یکشنبه ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌وگو با تری یینگست، خبرنگار شبکه فاکس‌نیوز، اعلام کرد که احتمال دیدار با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد را رد نمی‌کند. ترامپ تاکید کرد که در «حالت تصمیم‌گیری» برای «چیزهای بسیار بزرگی» در رابطه با ایران قرار دارد.[1][2]

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تحرکات دیپلماتیک در پشت پرده به شدت افزایش یافته است. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، تایید کرد که دیپلمات‌های این کشور نزدیک به دو هفته است که در حال تبادل نقطه نظرات و پیشنهادها بین واشنگتن و تهران هستند.[1][3]

الانصاری با اشاره به پیام‌های دریافت شده از واشنگتن تصریح کرد: «ما تاییدیه‌هایی از مقامات دولت آمریکا شنیده‌ایم که نشان می‌دهد واشنگتن خواهان دستیابی به یک توافق است.» این تلاش‌ها با هدف کاهش تنش‌های نظامی و یافتن راهکاری برای امنیت آبراه‌های بین‌المللی، به ویژه تنگه هرمز، صورت می‌گیرد.[3]

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک از دیرباز تنها بستر فیزیکی برای تماس‌های دیپلماتیک میان مقامات ارشد دو کشور بوده است. با سفر عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران به نیویورک، گمانه‌زنی‌ها درباره استفاده از این فرصت برای پیشبرد مذاکرات غیرمستقیم و زمینه‌سازی برای دیدارهای سطح بالاتر تقویت شده است.[1]

در سطح سیاسی، ترامپ در مصاحبه خود مسیرهای متفاوتی را برای آینده روابط با ایران ترسیم کرد و هشدار داد که اگر توافقی حاصل نشود، فروپاشی اقتصادی در انتظار ایران خواهد بود. همزمان، مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، بر عزم واشنگتن برای حل‌وفصل مسائل دیرین خاورمیانه و مقابله با سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی تاکید کرده است.[1][5]

موانع حقوقی و امنیتی برای شکل‌گیری چنین دیداری همچنان پابرجاست. همزمان با این تحرکات دیپلماتیک، سفارت مجازی آمریکا در تهران در هشداری کم‌سابقه از شهروندان آمریکایی خواست «همین حالا» ایران را ترک کنند که نشان‌دهنده شکننده بودن وضعیت امنیتی و بی‌اعتمادی عمیق میان دو طرف است.[4]

در سوی دیگر، دولت مسعود پزشکیان با فشارهای داخلی از سوی جناح‌های محافظه‌کار روبرو است که هرگونه مذاکره مستقیم با آمریکا را خط قرمز می‌دانند. با این حال، نیاز مبرم به رفع تحریم‌ها و جلوگیری از انزوای بیشتر اقتصادی، انگیزه قدرتمندی برای تیم دیپلماسی ایران ایجاد کرده است تا از فرصت مجمع عمومی حداکثر استفاده را ببرند.[2]

روزهای آینده در راهروهای سازمان ملل متحد مشخص خواهد کرد که آیا ساختارهای دیپلماسی پنهان به رهبری قطر می‌تواند به یک دیدار تاریخی در سطح سران منجر شود، یا اینکه هشدارهای امنیتی و اختلافات ساختاری مانع از شکستن این سد دیپلماتیک خواهد شد.[1][3][4]