هند و اسرائیل برای تثبیت کریدور ژئوپلیتیک IMEC «مشارکت استراتژیک ویژه» ایجاد می‌کنند

هند و اسرائیل در حال عملیاتی کردن سریع «مشارکت استراتژیک ویژه» ارتقا یافته خود برای تثبیت کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC) هستند که نشان‌دهنده یک تغییر قطعی در روابط دوجانبه آنهاست. برای دهه‌ها، این اتحاد تقریباً منحصراً با فروش تسلیحات تعریف می‌شد، به طوری که پهپادها، سامانه‌های راداری و موشک‌های اسرائیلی ستون اصلی معماری امنیتی هند را تشکیل می‌دادند. امروزه، تمرکز گسترش یافته و هوش مصنوعی، امنیت سایبری، محاسبات کوانتومی و مواد معدنی حیاتی را در بر می‌گیرد؛ تمامی این موارد برای ساختن ستون فقرات فناورانه و فیزیکی یک مسیر تجاری جدید اوراسیا طراحی شده‌اند.[1]

طرح IMEC که اولین بار در اجلاس سران گروه ۲۰ در سال ۲۰۲۳ در دهلی نو رونمایی شد، یک شبکه چندوجهی از بنادر، راه‌آهن و کابل‌های دیجیتال را متصور است که هند را از طریق امارات متحده عربی، عربستان سعودی، اردن و اسرائیل به اروپا متصل می‌کند. تحت این ساختار، کالاها از بنادر هند از طریق راه‌آهن در سراسر شبه‌جزیره عربستان حرکت کرده، وارد اسرائیل می‌شوند و از طریق بندر حیفا در مدیترانه به دروازه‌های اروپایی ادامه می‌یابند. چشم‌انداز اصلی به شکلی ظریف ساده بود: دور زدن گلوگاه‌های دریایی خطرناک و ایجاد یک اکوسیستم فناورانه گسترده در اطراف این کریدور.[2][3]

به طور متناقضی، منطق استراتژیک این کریدور با بی‌ثباتی شدید منطقه‌ای در سال ۲۰۲۶ تسریع شده است. با توجه به حملات مداوم به کشتیرانی تجاری در دریای سرخ و اختلالات مکرر در ترافیک تنگه هرمز ناشی از درگیری‌های جاری با ایران، دولت‌ها به طور فزاینده‌ای زنجیره‌های تأمین را نه صرفاً تجارت، بلکه موضوعات امنیت ملی می‌دانند. همه‌گیری، جنگ در اوکراین و بحران‌های کنونی خاورمیانه یک درس واحد را برای تجارت جهانی تقویت کرده‌اند: کارایی مهم است، اما انعطاف‌پذیری اهمیت بیشتری دارد.[1][3][4]

برای اسرائیل، تثبیت کریدور IMEC فرصتی بسیار مهم‌تر از صرفاً جمع‌آوری عوارض ترانزیت در حیفا است. این کریدور پتانسیل آن را دارد که کشور را از یک نقطه پایانی در معرض آسیب سیاسی، به یک تقاطع ضروری برای تجارت، داده، انرژی و سرمایه‌گذاری آسیا-اروپا تبدیل کند. با ادغام نقاط قوت اسرائیل در هوش مصنوعی، شیرین‌سازی آب و امنیت سایبری در زنجیره‌های تأمینی که از بنگلور تا برلین امتداد دارند، این پروژه به اروپا، هند و کشورهای خلیج فارس یک سهم مادی پایدار در ثبات و ادغام منطقه‌ای اسرائیل می‌دهد.[2][3]

برای هند، این کریدور یک مسیر مستقیم و انعطاف‌پذیر به بازارهای اروپا در زمانی فراهم می‌کند که دهلی نو به شدت به دنبال نفوذ بیشتر در تولید جهانی است. کریدور IMEC به عنوان یک جایگزین دموکراتیک و مبتنی بر ارزش‌ها برای طرح «کمربند و جاده» چین عمل می‌کند و اهرم فشار پکن بر جریان‌های تجاری اوراسیا را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، این مشارکت با جاه‌طلبی‌های گسترده‌تر هند برای تأمین زنجیره‌های تأمین مواد معدنی حیاتی و گسترش حضور خود در خاورمیانه از طریق چارچوب‌هایی مانند گروه چهارجانبه I2U2، که شامل هند، اسرائیل، امارات متحده عربی و ایالات متحده است، همسو است.[1]

با وجود منطق استراتژیک قوی، تحقق فیزیکی این کریدور با موانع جدی روبروست. تا اواسط سال ۲۰۲۶، اجرای IMEC همچنان به دلیل کمبود تعهدات مالی قاطع محدود شده است، به ویژه در مورد شکاف تقریباً ۵ میلیارد دلاری مورد نیاز برای تکمیل بخش ریلی اردن به اسرائیل. علاوه بر این، فضای سیاسی لازم برای موفقیت کریدور رو به وخامت گذاشته است؛ تلاش‌ها برای عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل متوقف شده و گذرگاه تجاری اصلی بین اردن و اسرائیل در شیخ حسین در حال حاضر تنها بخش کوچکی از حجم محموله‌های قبل از جنگ خود را پردازش می‌کند.[3]

برای کاهش این آسیب‌پذیری‌ها و ایمن‌سازی جناح‌های دریایی کریدور، یک معماری امنیتی جدید در حال شکل‌گیری است. تحلیلگران استراتژیک به محور نوظهور یونان-اسرائیل-هند اشاره می‌کنند که طراحی شده تا عمق استراتژیک بیشتری به IMEC ببخشد. این همسویی با اتصال اقیانوس هند، مدیترانه شرقی و اروپا از طریق شرکای قابل اعتماد، بر آگاهی از حوزه دریایی، تبادل اطلاعات و حفاظت از زیرساخت‌های زیردریایی تمرکز دارد و کریدور را در برابر اختلال و فشارهای ترکیبی انعطاف‌پذیرتر می‌سازد.

آزمون فوری این مشارکت در حال تحول، مذاکرات جاری برای توافقنامه تجارت آزاد هند و اسرائیل خواهد بود. در حالی که روابط سیاسی و استراتژیک بین دهلی نو و اورشلیم هرگز قوی‌تر از این نبوده است، حجم تجارت دوجانبه آنها نسبتاً متوسط باقی مانده است. یک پیمان تجاری جامع این شکاف را پر می‌کند، سرمایه‌گذاری‌های فرامرزی بیشتری را تشویق می‌کند و به شرکت‌های هر دو طرف اطمینان تجاری لازم برای ساخت زیرساخت‌های بلندمدتی که کریدور IMEC طلب می‌کند، می‌دهد.[1]