رهبر ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل، فرماندهان جدید ارتش و سپاه را منصوب کرد

رهبر ایران، مجتبی خامنه‌ای، روز دوشنبه با صدور احکامی، شش فرمانده ارشد را به بالاترین سطوح نظامی کشور و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (سپاه) منصوب کرد. این تغییرات گسترده جایگزین نسلی از رهبران نظامی می‌شود که در جریان «عملیات شیر غران و خشم حماسی» آمریکا و اسرائیل که از ۲۸ فوریه آغاز شد، از بین رفتند. این حملات منجر به کشته شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر سابق، و ژنرال‌های ارشد شد و اساس معماری امنیتی منطقه را تغییر داد. انتصابات جدید نشان‌دهنده اولین سازماندهی مجدد ساختاری عمده تحت رهبر جدید است و تلاشی فوری برای بازسازی سلسله مراتب فرماندهی متلاشی شده و نمایش تداوم عملیاتی در بحبوحه درگیری‌های چندجانبه جاری است.[1][4]

مقیاس خلاء رهبری، نیازمند اقدام فوری و جامع در هر دو بخش نظامی متعارف و نیروهای شبه‌نظامی بود. سرلشکر علی عبداللهی به عنوان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح منصوب شد و جانشین سپهبد عبدالرحیم موسوی شد که در حملات هوایی اولیه ۲۸ فوریه کشته شده بود. این احکام همچنین سرتیپ کیومرث حیدری را به سمت معاون رئیس ستاد کل ارتقا داد. به موازات نیروهای مسلح متعارف، رده‌های بالای سپاه نیز به طور کامل جایگزین شدند. سرلشکر احمد وحیدی به عنوان فرمانده کل سپاه منصوب شد و جایگزین سپهبد محمد پاکپور شد که او نیز در حملات فوریه جان باخت، در حالی که سرلشکر مصطفی ایزدی به عنوان معاون وی معرفی شد.[1][2][3]

انتصابات بیشتر بر تمرکز شدید بر امنیت داخلی و قابلیت‌های دریایی نامتقارن تأکید دارد. حسین طائب، رئیس سابق اطلاعات سپاه، به جای غلامرضا سلیمانی کشته شده، به عنوان رئیس نیروی بسیج منصوب شده است. در همین حال، دریادار علی عظیمی فرماندهی نیروی دریایی سپاه را بر عهده می‌گیرد و جانشین علیرضا تنگسیری می‌شود که در حمله هوایی ماه مارس کشته شد. بُعد سیاسی این بازسازی نظامی نیز به همان اندازه مهم است؛ محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه، به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. این تحکیم قدرت توسط مجتبی خامنه‌ای، وفاداران آزموده شده در میدان نبرد را در نقش‌های کلیدی مشورتی و عملیاتی قرار می‌دهد و همسویی ایدئولوژیک را در دوره‌ای از آسیب‌پذیری بی‌سابقه تضمین می‌کند.[1][2][5]

انتخاب عبداللهی تجربه گسترده‌ای در هماهنگی عملیات مشترک در شاخه‌های مختلف نظامی ایران به همراه دارد. او پیش از این فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، مرکز عصبی هماهنگی بین شاخه‌ها، را بر عهده داشت. مأموریت او بازسازی ساختار فرماندهی متعارف متلاشی شده، ادغام شبکه‌های پدافند هوایی باقی‌مانده و ایجاد یک بازدارندگی معتبر در برابر حملات هدفمند بیشتر است. عبداللهی پیش از این هشدارهای تندی صادر کرده و گفته است هر کشور منطقه‌ای که به عنوان سپر دفاعی برای ایالات متحده یا اسرائیل عمل کند، درگیر درگیری خواهد شد، که نشان‌دهنده موضع بازدارندگی متعارف تهاجمی است.[5]

در مقابل، ارتقای وحیدی به بالاترین رده سپاه، یک کهنه‌کار جنگ نامتقارن را مسئول قدرتمندترین سازمان شبه‌نظامی ایران می‌کند. وحیدی، وزیر دفاع سابق و فرمانده نیروی قدس، نماینده نسل بنیانگذار سپاه است. انتصاب او نشان‌دهنده اتکای مستمر به شبکه‌های نیابتی و تاکتیک‌های غیرمتعارف برای وارد کردن تلفات به منافع آمریکا و اسرائیل بدون درگیر کردن نیروهای متعارف تضعیف شده در یک رویارویی مستقیم است. سابقه وحیدی در مدیریت عملیات خارجی با ترجیح تاریخی سپاه برای تلافی غیرمتمرکز و قابل انکار همخوانی دارد.[1][3]

رهبری جدید با یک معضل استراتژیک فوری و شدید روبرو است. آنها باید به حملات آمریکا و اسرائیل پاسخ دهند تا تندروهای داخلی را راضی کرده و اعتبار خود را نزد نیروهای نیابتی منطقه‌ای حفظ کنند، اما در عین حال از تحریک یک جنگ متعارف گسترده‌تر که می‌تواند بقای رژیم را تهدید کند، اجتناب ورزند. انتصابات دوگانه یک هماهنگ‌کننده متعارف مانند عبداللهی و یک متخصص نامتقارن مانند وحیدی، بازتاب این تنش است. تهران تلاش می‌کند تا نیاز به یک سپر دفاعی نظامی یکپارچه را با تمایل به حفظ فشار تهاجمی از طریق شبکه منطقه‌ای سپاه، متعادل سازد.[1][4]

انتصاب عظیمی به نیروی دریایی سپاه در بحبوحه یک بن‌بست پرتنش بر سر تنگه هرمز، یک گلوگاه حیاتی برای عرضه جهانی انرژی، صورت می‌گیرد. نیروی دریایی سپاه از لحاظ تاریخی پیشگام استراتژی دریایی نامتقارن ایران بوده است و از قایق‌های تندرو، مین‌های دریایی و موشک‌های ضدکشتی برای آزار کشتی‌های تجاری و نظامی استفاده می‌کند. عظیمی موظف خواهد بود فشار در خلیج فارس را حفظ کند و به طور بالقوه مسیرهای ترانزیت را برای تحمیل هزینه‌های اقتصادی بر دشمنان تهدید کند، بدون اینکه از آستانه جنگ دریایی آشکار عبور کند که حملات تلافی‌جویانه ویرانگر را به دنبال خواهد داشت.[1][2]

بازگشت طائب به یک نقش برجسته به عنوان رئیس بسیج، نگرانی شدید رژیم در مورد ثبات داخلی را برجسته می‌کند. بسیج، یک نیروی شبه‌نظامی داوطلب، ابزار اصلی برای سرکوب نارضایتی‌های داخلی است. در پی حذف رهبری و فشار اقتصادی مداوم ناشی از درگیری، سابقه اطلاعاتی طائب در پیشگیری و خنثی‌سازی تهدیدات داخلی حیاتی خواهد بود. در نهایت، این انتصابات نشان‌دهنده تلاش مجتبی خامنه‌ای برای تثبیت یک دستگاه دولتی متزلزل است و نشان‌دهنده قصدی برای جذب تلفات ویرانگر ماه‌های گذشته و آماده شدن برای یک رویارویی طولانی‌مدت است.[1]