بازگرداندن گاومیش‌های آمریکایی به دشت‌های بزرگ توسط بومیان

برای بیش از یک قرن، علفزارهای وسیع آمریکای شمالی مهم‌ترین معمار خود را کم داشته‌اند. گاومیش آمریکای شمالی که زمانی جمعیت آن به ده‌ها میلیون می‌رسید، تا اواخر دهه ۱۸۰۰ تقریباً تا مرز انقراض شکار شد. این ریشه‌کن‌سازی صرفاً یک تراژدی زیست‌محیطی نبود؛ بلکه یک استراتژی استعماری عمدی بود که مردمان بومی را که برای غذا، سرپناه و ارتباط معنوی به گاومیش وابسته بودند، ویران کرد. با این حال، امروز یک انقلاب آرام در حال دگرگون کردن دشت‌های بزرگ است.

در سراسر ایالات متحده و کانادا، یک جنبش بی‌سابقه به رهبری بومیان در حال بازگرداندن گاومیش به سرزمین‌های اجدادی آن است. این تلاش یکی از بلندپروازانه‌ترین پروژه‌های احیای زیست‌محیطی و فرهنگی در تاریخ مدرن محسوب می‌شود. ملت‌های شرکت‌کننده با بازگرداندن گاومیش، نه تنها آسیب‌های تاریخی را التیام می‌بخشند، بلکه یک راه‌حل قدرتمند مبتنی بر طبیعت را برای مبارزه با از دست دادن تنوع زیستی و آسیب‌پذیری اقلیمی در اکوسیستم‌های علفزار به کار می‌گیرند.[4]

مقیاس این «بازگرداندن به مادر» (Rematriation) گسترده و رو به رشد است. شورای بین قبیله‌ای گاومیش (ITBC) که در سال ۱۹۹۲ تشکیل شد، اکنون ۸۲ قبیله به رسمیت شناخته شده فدرال را در ۲۰ ایالت در بر می‌گیرد. از طریق مشارکت با پارک‌های ملی و آژانس‌های حیات وحش، ITBC با موفقیت گاومیش‌های مازاد را از اراضی فدرال به ذخیره‌گاه‌های قبیله‌ای منتقل کرده است. در مجموع، این قبایل عضو اکنون بیش از ۲۰,۰۰۰ گاومیش را در بیش از یک میلیون هکتار از «سرزمین‌های سرخ‌پوستی» (Indian Country) مدیریت می‌کنند.[3]

این حرکت در سال ۲۰۱۴ با امضای «پیمان گاومیش» (Buffalo Treaty) به صورت بین‌المللی رسمیت یافت. این پیمان که در ابتدا توسط هشت ملت در ذخیره‌گاه بلک‌فیت در مونتانا امضا شد، یک اتحاد فرامرزی را با هدف احیای گاومیش در ذخیره‌گاه‌ها و اراضی با مدیریت مشترک ایجاد کرد. امروز، این پیمان بیش از ۴۰ امضاکننده دارد که مرز ایالات متحده و کانادا را به هم متصل کرده و نشان می‌دهد که احیای زیست‌محیطی نمی‌تواند توسط مرزهای سیاسی محدود شود.

بازگشت گاومیش آمریکایی در حال به بار آوردن منافع زیست‌محیطی عمیقی است و آنچه نگهبانان دانش بومی مدت‌ها بر آن تأکید داشتند را تأیید می‌کند: گاومیش یک گونه کلیدی است. یک مطالعه مهم ۳۰ ساله که در ایستگاه بیولوژیکی کنزا پریری در کانزاس و با حمایت مالی بنیاد ملی علوم ایالات متحده انجام شد، این تأثیر را کمی‌سازی کرد. این تحقیق که در مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم منتشر شد، نشان داد که بازگرداندن گاومیش به علفزارهای بلند، تنوع زیستی گیاهی را در مقایسه با مناطقی که چرای دام بزرگ ندارند، دو برابر می‌کند.[1][2]

مکانیسم پشت این رونق تنوع زیستی در رفتار منحصر به فرد گاومیش نهفته است. برخلاف گاوهای اهلی، که تمایل دارند نزدیک منابع آب بمانند و طیف گسترده‌ای از پوشش گیاهی را مصرف کنند، گاومیش‌ها بسیار گزینشی عمل می‌کنند. آنها به شدت از علف‌های غالب چرا می‌کنند در حالی که به طور مداوم در سراسر چشم‌انداز حرکت می‌کنند. این الگوی چرای لکه‌لکه، سایه‌بان گیاهان را باز می‌کند و به نور خورشید اجازه می‌دهد به خاک برسد و به مجموعه‌ای متنوع از گیاهان گلدار یا «فورب‌ها» (forbs) امکان رشد می‌دهد.[4]

فراتر از عادات چرای خود، گاومیش‌ها به طور فیزیکی چشم‌انداز را مهندسی می‌کنند. آنها به «غلتیدن در خاک» (wallowing) می‌پردازند، یعنی به طور مکرر در خاک‌های در معرض دید غلت می‌زنند تا خز خود را بریزند و حشرات را دور کنند. این فرورفتگی‌های کم‌عمق خاک را فشرده می‌کنند و هنگامی که باران‌های بهاری می‌رسند، به ریزتالاب‌های موقتی تبدیل می‌شوند که از دوزیستان و پوشش گیاهی تخصصی مقاوم در برابر خشکسالی حمایت می‌کنند. علاوه بر این، پوست ضخیم و پشمی گاومیش به عنوان یک مکانیسم حمل و نقل عمل می‌کند و بذرها را گرفته و در مایل‌ها علفزار پراکنده می‌کند.[4]

با شتاب گرفتن تغییرات اقلیمی، این تعاملات زیست‌محیطی برای تاب‌آوری چشم‌انداز حیاتی هستند. مطالعه کنزا پریری نشان داد که جوامع گیاهی که توسط گاومیش چرا شده بودند، به طرز قابل توجهی در برابر آب و هوای شدید مقاوم بودند. در طول شدیدترین خشکسالی که منطقه در چهار دهه اخیر تجربه کرد، علفزارهایی که گاومیش در آنها چرا می‌کرد، تنوع زیستی و یکپارچگی ساختاری خود را بسیار بهتر از اراضی مجاور که با گاو مدیریت می‌شدند یا بدون چرا رها شده بودند، حفظ کردند.[1][2]

برای جوامع بومی، مزایای زیست‌محیطی از احیای فرهنگی و اقتصادی جدایی‌ناپذیر است. «ابتکار اینی» (Iinnii Initiative) که توسط کنفدراسیون بلک‌فوت رهبری می‌شود، هدفش احیای گاومیش‌های آزاد در قلمروهای سنتی است که توسط مرز ایالات متحده و کانادا دو نیم شده‌اند. در سال ۲۰۲۳، ملت بلک‌فوت ده‌ها گاومیش را در اراضی مجاور پارک صلح بین‌المللی واترتون-گلاسیر رها کرد و به حیوانات اجازه داد تا درست مانند اجدادشان آزادانه در سراسر مرز پرسه بزنند.[4]

به طور مشابه، در داکوتای جنوبی، قبیله رزبد سیوکس در سال ۲۰۲۰ «محدوده گاومیش وُلاکُتا» (Wolakota Buffalo Range) را راه‌اندازی کرد. هنگامی که اولین گاومیش‌ها در ۸,۵۰۰ هکتار از علفزارهای تازه حصارکشی شده رها شدند، با مراسم سنتی، آوازها و پیشکش‌های مریم گلی و علف شیرین مورد استقبال قرار گرفتند. این پروژه یک بخش حیاتی از اکوسیستم دشت‌ها را احیا کرده و همزمان با ایجاد اشتغال و تقویت حاکمیت غذایی از طریق تأمین یک منبع پروتئینی سنتی و سالم برای جامعه، توسعه اقتصادی را نیز تحریک کرده است.

با وجود این موفقیت‌های گسترده، مسیر احیای کامل با موانع لجستیکی زیادی همراه است. دشت‌های بزرگ دیگر یک دریای بی‌وقفه از علف نیستند؛ بلکه تکه‌تکه‌ای از پارک‌های ملی، مزارع خصوصی پرورش گاو، زمین‌های کشاورزی و اراضی قبیله‌ای هستند. مدیریت این حوزه قضایی تکه‌تکه نیازمند مذاکرات پیچیده است، به ویژه هنگام انتقال حیوانات در سراسر مرزهای بین‌المللی یا مدیریت گله‌ها در نزدیکی کشاورزی تجاری.[4]

همزیستی با صنعت غالب پرورش گاو یک اقدام تعادلی ظریف باقی مانده است. ذینفعان کشاورزی اغلب نگرانی‌هایی را در مورد پتانسیل گاومیش‌ها برای آسیب رساندن به حصارها یا رقابت برای علوفه ابراز می‌کنند. برای کاهش این مسائل، برنامه‌های قبیله‌ای گاومیش از استراتژی‌های مدیریتی قوی استفاده می‌کنند، از حصارکشی گسترده و چرای چرخشی بهره می‌برند تا اطمینان حاصل شود که گله‌های آنها با عملیات دامداری همسایه تداخلی ایجاد نمی‌کنند.[4]

در حال حاضر، اکثریت قریب به اتفاق صدها هزار گاومیش در آمریکای شمالی برای تولید گوشت تجاری در محوطه‌های کوچک و حصارکشی شده پرورش داده می‌شوند. تنها بخش کوچکی از آنها به عنوان حیات وحش وحشی برای اهداف حفاظتی مدیریت می‌شوند. در حالی که این گونه دیگر در آستانه انقراض کامل نیست، اما در بخش عمده‌ای از محدوده تاریخی خود «از نظر زیست‌محیطی منقرض شده» باقی مانده است و قادر به ایفای نقش خود به عنوان یک مهندس در مقیاس چشم‌انداز نیست.[4]

جنبش احیای به رهبری بومیان فعالانه در تلاش است تا این الگو را تغییر دهد. این ابتکارات با گسترش گله‌های قبیله‌ای، تضمین توافق‌نامه‌های فرامرزی و نشان دادن مزایای زیست‌محیطی و اجتماعی انکارناپذیر گاومیش، مسیر جدیدی را برای حفاظت ترسیم می‌کنند. بازگشت گاومیش گواهی قدرتمند بر تاب‌آوری هم جهان طبیعی و هم جوامع بومی است که برای حفاظت از آن مبارزه می‌کنند.[4]