پیشنهاد هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و رد آن از سوی آمریکا

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در جریان هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، از ارائه یک طرح عملیاتی ۷ روزه به ایالات متحده خبر داد. این پیشنهاد که در هفته اول مهر ۱۴۰۵ از طریق قطر به عنوان میانجی به واشنگتن ارسال شده است، مسیر مشخصی را برای بازگشایی تنگه هرمز و از سرگیری تردد عادی تجاری ترسیم می‌کند.[1][4]

بر اساس زمان‌بندی ارائه شده در این طرح، در صورت پذیرش رسمی واشنگتن، فاز اجرایی طی ۴ تا ۵ روز نخست عملیاتی می‌شود. در روز ششم، تنگه هرمز به روی کشتیرانی بین‌المللی بازگشایی خواهد شد و در نهایت در روز هفتم، مذاکرات مستقیم میان دو کشور بر سر توافق نهایی هسته‌ای آغاز می‌شود.[2][3]

شروط اصلی تهران برای اجرای این جدول زمانی، شامل لغو فوری محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده، صدور معافیت‌های تحریمی برای فروش نفت خام، و آزادسازی دست‌کم ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران در بانک‌های خارجی است.[4][6]

علاوه بر مطالبات اقتصادی، این طرح شامل شروط امنیتی و منطقه‌ای نیز می‌شود. برقراری آتش‌بس جامع در تمامی جبهه‌های درگیری خاورمیانه، از جمله توقف عملیات نظامی در لبنان، به عنوان پیش‌شرط بازگشایی این آبراه استراتژیک مطرح شده است.[5][6]

عراقچی در جمع خبرنگاران تاکید کرد که خواسته‌های مطرح شده در این پیشنهاد ۷ روزه، موضوعات جدیدی نیستند. به گفته وی، تمامی این شروط پیش‌تر در چارچوب تفاهم‌نامه ۶۰ روزه‌ای که در ماه ژوئن میان دو کشور امضا شده بود، گنجانده شده‌اند و تنها جدول زمانی اجرای آن‌ها تسریع شده است.[1][4]

با وجود ارائه این طرح، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز شنبه ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ پیش از ترک کاخ سفید در جمع خبرنگاران اعلام کرد که این پیشنهاد را نمی‌پذیرد. وی مدعی شد که واشنگتن کنترل کامل تنگه هرمز را در دست دارد و نیازی به پذیرش شروط تهران برای بازگشایی سریع آن نمی‌بیند.[5][6]

پیش از اظهارات رسمی ترامپ، وی با انتشار تصویری در شبکه اجتماعی تروث سوشال، این آبراه را «تنگه ترامپ» نامید که نشان‌دهنده رویکرد تقابلی کاخ سفید در برابر پیشنهاد دیپلماتیک تهران بود. مقامات کاخ سفید تا روز جمعه تنها به بیان این نکته اکتفا کرده بودند که مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌ها روندی سازنده داشته است.[5]

اهمیت این بن‌بست به نقش حیاتی تنگه هرمز در اقتصاد جهانی بازمی‌گردد. پیش از آغاز دور جدید درگیری‌ها و اعمال محدودیت‌های تردد، روزانه حدود ۲۰ درصد از کل تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از این گذرگاه باریک عبور می‌کرد.[3][4]

توقف عبور و مرور شناورهای تجاری و نفتکش‌های مرتبط با ایالات متحده و متحدانش، هزینه‌های بیمه دریایی را به شدت افزایش داده و زنجیره تامین انرژی را در سطح بین‌المللی با اختلال مواجه کرده است. طرح پیشنهادی ایران تلاشی برای استفاده از این اهرم فشار جهت لغو تحریم‌های فلج‌کننده ارزیابی می‌شود.[4][6]

با رد رسمی این پیشنهاد ۷ روزه از سوی واشنگتن، وضعیت کشتیرانی در خلیج فارس همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. مقامات ایرانی تصریح کرده‌اند که بدون تامین خواسته‌های اقتصادی و امنیتی، تغییری در رویه فعلی کنترل ترددها ایجاد نخواهد شد و مسیر دیپلماسی تنها در صورت تغییر موضع آمریکا باز خواهد بود.[1][2]