رد پیشنهاد هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از سوی آمریکا در بحبوحه بحران نفت

ایالات متحده پیشنهاد تهران برای بازگشایی هفت‌روزه تنگه هرمز در ازای لغو فوری تحریم‌های اقتصادی مشخص را رسماً رد کرد. این تصمیم که در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ توسط دولت ترامپ اعلام شد، تضمین می‌کند که حیاتی‌ترین گذرگاه دریایی نفت جهان تا اطلاع ثانوی مسدود باقی بماند.[1][2]

پیشنهاد ایران که اوایل این هفته از طریق واسطه‌های قطری منتقل شد، تعلیق ۱۶۸ ساعته عملیات دریایی در این تنگه را مطرح می‌کرد. در مقابل، تهران خواستار آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده خود در حساب‌های خارجی و توقف موقت تحریم‌های ثانویه آمریکا علیه بخش پتروشیمی خود شد.[3][5]

سخنگوی کاخ سفید در یک نشست خبری صبحگاهی اظهار داشت: «ما بر سر آزادی ناوبری زیر لوله تفنگ مذاکره نخواهیم کرد.» دولت آمریکا این فرصت هفت‌روزه را نه یک راهکار دیپلماتیک واقعی، بلکه یک وقفه تاکتیکی توصیف کرد که برای تجدید قوای سامانه‌های دفاع ساحلی ایران طراحی شده است.[2]

پیامد فوری این رد پیشنهاد، تعمیق بحران جهانی انرژی است. تنگه هرمز معمولاً روزانه ظرفیت عبور ۲۱ میلیون بشکه نفت را دارد. از زمان آغاز انسداد، شاخص‌های جهانی نفت خام جهش یافته‌اند؛ به طوری که نفت برنت بالای ۱۳۵ دلار در هر بشکه معامله می‌شود و نفت وست تگزاس اینترمیدیت آمریکا از مرز ۱۲۸ دلار عبور کرده است.[4]

تحلیلگران انرژی در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) خاطرنشان می‌کنند که ادامه این انسداد، حدود ۲۰ درصد از عرضه روزانه نفت جهان را از بازار خارج کرده است. تحلیل این مرکز با اشاره به کمبود روزانه ۴٫۵ میلیون بشکه نفت که امکان انتقال آن از طریق خطوط لوله جایگزین وجود ندارد، تصریح می‌کند: «کسری ساختاری در بازارهای جهانی نفت تنها با آزادسازی ذخایر استراتژیک نفتی جبران نمی‌شود.»[4]

در واکنش به مخالفت آمریکا، مقامات ایرانی بر موضع حداکثری خود تاکید کردند. در بیانیه‌ای که توسط خبرگزاری آناتولی منتشر شد، به نقل از فرماندهان نظامی ایران آمده است که این آبراه «تا زمانی که ایالات متحده به تعهدات قانونی خود عمل نکرده و تحریم‌های غیرقانونی را لغو نکند، به روی تمام ترددهای خصمانه بسته خواهد ماند.»[5]

موضع ایالات متحده، این کشور را در تقابل با برخی متحدان اروپایی و آسیایی قرار می‌دهد که به شدت به صادرات انرژی خلیج فارس وابسته‌اند. ژاپن و کره جنوبی که به طور تاریخی بیش از ۶۰ درصد از واردات نفت خام خود را از طریق این تنگه تامین می‌کنند، در محافل خصوصی از واشنگتن خواسته بودند تا برای خروج ۴۵ نفتکش غول‌پیکر گرفتار در خلیج فارس، با این وقفه هفت‌روزه موافقت کند.[1][6]

با توقف مسیرهای دیپلماتیک، تمرکزها به سمت ائتلاف دفاع دریایی ۱۴ کشوری معطوف شده است که در حال حاضر در دریای عرب در حال شکل‌گیری است. قرار است این ائتلاف تا ۵ اکتبر ۲۰۲۶ به ظرفیت کامل عملیاتی برسد؛ موضوعی که در صورت تلاش کشتی‌های تجاری برای شکستن حصر با اسکورت نیروی دریایی، احتمال درگیری نظامی مستقیم را افزایش می‌دهد.[3][6]